Қазақстандық қыздардың Вьетнамдағы вебкам-желісі әшкере болды

Қазақстанда секс-индустрияға қатысты жоғары стигматизация бұл салада жұмыс істейтін адамдардың ашық сөйлесуіне және «сұр аймақтан» шығуына мүмкіндік бермей отыр. Соның салдарынан көптеген адамдар бұл ортаға өз еркімен емес, тез табыс табу уәделерімен тартылғанын айтады. Бұл материалда Orda.kz моральдық баға бермейді, алайда вьетнамдық зерттеуші тапқан және Қазақстаннан Вьетнамға ауысқан болуы мүмкін вебкам-желісі туралы деректерді ұсынады.

Айта кету керек, бұл зерттеу авторларының өз мүдделері болуы мүмкін — соның ішінде нарықтағы бәсекелестерді ығыстыру ниеті де жоққа шығарылмайды. Дегенмен бұл фактілердің маңызын төмендетпейді. Бұл оқиға қоғам назарынан тыс қалмауы тиіс. Егер қазақстандық азаматтарға көмек қажет болса, олар оны алуға құқылы.

«Ешкім қызығушылық танытқан жоқ»

Orda.kz редакциясына Кхоа есімді азамат жүгінді. Оның айтуынша, ол шамамен екі жыл бойы өз командасымен бірге вебкам-желінің жұмысын зерттеген. Оның дерегінше, бұл жүйеге 50-ден астам қазақстандық қыз тартылған, ал процесс әлі де жалғасып жатыр.

«Бастапқыда мен бұл мәселені ресми жолмен шешуге тырыстым: Вьетнам полициясына арыз бердім және Ханойдағы Қазақстан елшілігіне жаздым. Қазақстандық дипломаттар бұл жағдайға назар аударып, Вьетнам билігінен ресми тексеріс сұрайды деп үміттендім. Бірақ айлар өтті, алайда Қазақстанның Вьетнамдағы елшілігі менің ешбір хатыма жауап бермеді» деп жазады Кхоа.

Оның айтуынша, елшілікпен байланыс тек Facebook арқылы орнатылған. Сол кезде елшілік қызметкерлері одан ағылшын тілінде «досье» дайындауды сұраған. Кхоа оны дайындаған, бірақ кейін қайта байланыс болмағанын айтады.

«Осы уақыт ішінде Вьетнамға Қазақстаннан және ТМД елдерінен жаңа қыздар келіп, вебкам-модель ретінде жұмыс істеп жатты. Біз тіпті мұны «ТМД-дан келген вебкам эпидемиясы» деп атай бастадық, себебі ағын тоқтамады», — дейді ол. 

Вьетнам заңнамасы және тұйыққа тірелген тергеу

Кхоаның пікірінше, бұл әрекеттер Вьетнам Қылмыстық кодексінің 326-бабына қайшы келуі мүмкін. Бұл бап порнографиялық контентті тарату мен коммерциялық өндіріске тыйым салады. Оның айтуынша, Вьетнам полициясы материалдарды қарағаннан кейін заңбұзушылық белгілері болуы мүмкін екенін растаған, алайда іс алға жылжымаған.

«Маған Вьетнам полициясы шетел азаматтарына қатысты істі Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің рұқсатынсыз тікелей тергей алмайтынын түсіндірді. Ал ол үшін Қазақстан тарапынан ресми сұраныс қажет екені айтылды», — дейді Кхоа.

Оның сөзінше, Қазақстан елшілігі жауап бермеген, ал полиция қажетті сұраныс болмағандықтан істі бастай алмаған.

«Сондықтан мен ұзақ уақыт бойы Ханойдағы Қазақстан елшілігі реакциясын күттім. Бірақ бүгінге дейін Вьетнам мен Қазақстан арасындағы байланысқа жауапты органдар ешқандай әрекет жасамады», — дейді ол.

Кхоа өз сөзін нақтылау үшін зерттеу сілтемесін де ұсынған. Orda.kz бұл сілтемені жарияламайды және модельдердің жеке деректерін ашпайды. Алайда барлық материал құзырлы органдарға берілуі мүмкін.

Мәжбүрлі көшу ме, әлде бақылаудан қашу ма?

Өз дерегінде Кхоа вебкам-студияларға қатысты Қазақстан мен Қырғызстандағы тексерістер мен ұстаулардан кейін бұл нарықтың бір бөлігі Вьетнамға ауысуы мүмкін екенін айтады.

Оның пікірінше, бұған бірнеше фактор әсер етуі ықтимал:

• Қазақстан мен Қырғызстан азаматтары үшін визасыз режим;
• Нячанг қаласындағы орыс тілді орта;
• Пәтер жалдаудың қолжетімділігі;

Жергілікті құқық қорғау органдарының әлсіз бақылауы. Бұл факторлар, оның айтуынша, жаңа алаңның қалыптасуына жағдай жасауы мүмкін.

Сонымен қатар, вьетнамдық азаматтың айтуынша, себептердің бірі заңдардың қатаңдауы болуы мүмкін. Соның салдарынан вебкам-агенттіктерге елде жұмыс істеу тиімсіз бола бастаған, себебі «жергілікті құқық қорғау органдары олардың ұйымдарынан көбірек ақша талап ете бастаған».

«Кездейсоқтық па? Олай ойламаймын».

Сонымен қатар ол аккаунттарды бақылауға ала бастаған. Оның деректеріне сәйкес, 2024 жылдың соңынан бастап Вьетнамда Орталық Азиядан келген 40-тан астам модель жұмыс істеген, ал 2026 жылдың маусымына қарай олардың саны 50-ден асуы мүмкін.

Көрнекілік үшін ол вебкам-модельдердің толық тізімін жинаған. Біз олардың бет-бейнесі мен никнеймдерін жасырып көрсеттік.

Оның айтуынша, бұл аккаунттардың бір бөлігі Вьетнам аумағынан да, Қазақстаннан да кіруге шектеу қойған. Оның пікірінше, бұл олардың нақты орналасқан жерін жасыруға және әрі Вьетнамда, әрі өз елінде назардан тыс қалуға тырысуы болуы мүмкін.

Қосымша дәлел ретінде ол трансляциялардан алынған қызықты деректерді келтіреді. Кадрларда вьетнамдық брендтер, жергілікті жарнама, вьетнам тіліндегі жазулар және Нячанг қаласына тән фондар көрінген. Кейбір скриншоттарда бірдей төсектер, шкафтар, картиналар мен бөлме интерьерлері байқалады.

Жеке эпизод ретінде косметика дүкенінен алынған пакет те аталады. Бірақ бұл вьетнамдық емес, алматылық дүкеннің пакеті. Кхоаның нұсқасы бойынша, бұл да кейбір модельдердің Қазақстанмен байланысын көрсетуі мүмкін тағы бір деталь.

Жеке-жеке алғанда, мұның бәрін кездейсоқтық деп санауға болар еді. Бірақ мұндай белгілер көбейген сайын, олар мүлде басқа көрініс қалыптастырады.

«Сұр аймақтан шығу»

Секс-индустрия «сұр аймақта» тұрған кезде мұндай оқиғалар көбіне назардан тыс қалады. Олар ашық айтылмайды, қоғамда талқыланбайды, ал мұндай жағдайға тап болған адамдар өз құқықтарын толық қорғай алмайды — себебі кез келген әңгіме тез арада моральдық айыптауға ұласады.

Осының нәтижесінде басқа адамдардың осал жағдайын пайдаланып табыс табатындар үшін кеңістік пайда болады.

Сондықтан мұндай жағдайларға моральдық баға беру тұрғысынан емес, құқық пен қауіпсіздік мәселесі ретінде қарау қажет. Егер Қазақстан азаматтары шетелде тәуелді жағдайға түссе, егер оларды заңсыз қызметке тарту фактілері болса, ал досьеде келтірілген мәліметтер расталып, олардың елден шығуы, жұмысы мен тұруын ұйымдастырған адамдар анықталса — бұл тек жеке таңдау мәселесі емес. Бұл адам саудасына ықтимал тартылған азаматтарды қорғау мәселесі.

Orda.kz СІМ-ге, Вьетнамдағы елшілікке және өзге де құзырлы органдарға сұрау жолдады. Қазіргі таңда редакцияда модельдердің өздері көмек сұрағаны немесе мәжбүрлеу туралы арыз түсіргені жөнінде ақпарат жоқ. Кхоаның айтқандары құзырлы органдар тарапынан тексеруді талап етеді.