Қазақстан баспасөз бостандығы рейтингінде Африка елдерінен төмен

«Шекарасыз репортер» халықаралық үкіметтік емес ұйымы жыл сайын шығаратын баспасөз бостандығы рейтингінде еліміз сегіз орын төменге түсті. Егер 2023 жылы республика бұл тізімде мүмкін болатын 180 орынның ішінде 134-ші орынды иеленсе, 2024 жылы ол 142-ші орынға түсті, Orda.kz порталы.

Жаңартылған баспасөз бостандығы рейтингінде Қазақстан Эфиопия мен Ливия арасында орналасқан – Руанда, Сомали және Гондурас сияқты мемлекеттерден сәл жоғары. Баспасөз бостандығы жағынан республика Африканың бірқатар елдерінен, соның ішінде Оңтүстік Судан, Камерун және Угандадан да төмен.

«Шекарасыз репортерлар» қазақстандық интернет басылымдардағы жаңалықтар сапасының артып келе жатқанын көрсетеді. Алайда билік тәуелсіз БАҚ аман қалған жалғыз кеңістік – интернетке бақылауды күшейтіп жатыр.

«Билік БАҚ-тың 2022 жылдың қаңтарында үкіметке қарсы бұрын-соңды болмаған наразылықтар сияқты маңызды оқиғаларды жариялауына жол бермеу үшін қамауға алу, шабуылдар, хабар таратуды өшіру және интернетті шектеу сияқты барлық қолжетімді құралдарды қолдануда. Ақпаратқа қолжетімділік шектеулі, үкіметтік брифингтерінде журналистердің сұрақтары цензурадан өтеді. Мемлекет өз үгіт-насихаттарын тарату үшін жеке БАҚ-қа ақша төлейді, мемлекеттік және үкіметтік басылымдарда бас редакторлардың тағайындалуын қадағалайды, ал Ақпарат министрлігі БАҚ кеңістігін реттеуші қызметін атқарады» делінген «Шекарасыз репортер» баяндамасында. 

Сонымен қатар, баяндама авторлары атап өткендей, қазақстандықтар блогерлер мен әлеуметтік желілердегі анонимді жазбаларға ықыласпен сенетініне қарамастан, қоғам журналистикаға күдікпен қарайды. Журналистер жиі сыбайлас жемқорлықпен айыпталады, ал мемлекеттік органдар журналистердің жұмыс істеуіне жиі кедергі жасайды (соның ішінде заңнаманы нашар білуіне байланысты). Кейбір БАҚ ауқымды кибершабуылдардан зардап шекті, ал жекелеген журналистер әлеуметтік желілерде қудалауға ұшырап, цифрлық тыңшылықтың құрбанына айналып жатыр.