Каспий құбыр консорциумына шабуылдан кейін Қазақстан қаншалықты мұнай жоғалтты?

Каспий құбыр консорциумының теңіздегі терминалы істен шыққан соң, Қазақстанның алдында таңдау тұрды. Ел мұнайды жедел түрде басқа бағыттарға бұруға мәжбүр болды. Алайда бұл жолдар экономикалық тұрғыдан тиімсіз әрі Ресейдің құбыр жүйесіне тәуелді, деп хабарлайды Orda.kz.

Reuters агенттігінің мәліметінше, желтоқсанның алғашқы екі күнінде Қазақстандағы мұнай мен газ конденсатын өндіру шамамен 6 пайызға азайған. Бұған Новороссийск маңындағы КҚК терминалына жасалған украин дрондарының шабуылы себеп болды. Шабуылдан кейін құрылғылардың бірі істен шығып, консорциум жұмысы уақытша тоқтады. Кейін КҚК екі құрылғының орнына тек бір ғана тиісті қондыру жүйесімен жұмыс істей бастады.

Өндіріс көлемі тәулігіне 1,9 миллион баррельге дейін төмендеді. Агенттік дереккөзі КҚК-ның бір құрылғымен жұмыс істеуі аптасына шамамен 900 мың тоннаға дейін мұнай экспортын қысқартатынын айтады.

КҚК – Қазақстан үшін ең маңызды экспорт жолы. Теңіз, Қашаған және Қарашығанақ кен орындарынан өндірілген мұнай осы 1,5 мың шақырымдық құбыр арқылы Оңтүстік Озерейка өзенінің маңындағы теңіз терминалына жеткізіледі. Қазақстан мұнайдың бір бөлігін Новороссийск пен Усть-Луга порттарына KEBCO атауымен жібереді, аз ғана бөлігі Германияға «Дружба» құбырымен барады. Бірақ бұл бағыттар көп табыс әкелмейді және толықтай «Транснефтьке» тәуелді.

Бұған дейін біз Қазақстан желтоқсанда мұнайдың бір бөлігін Баку — Тбилиси — Джейхан құбырына көбірек жіберіп, КҚК-дағы шығынды өтеуге тырысатынын жазғанбыз. Бірақ бұл жолдың да өткізу мүмкіндігі шектеулі: Ресей құбыр жүйесі соңғы шабуылдардан кейін шамадан тыс жүкті тасымалдап отыр.

Сарапшылар КҚК-ға жасалған шабуыл Қазақстан экономикасына тікелей соққы болатынын ескертті. Себебі осы терминал арқылы елдің экспорттық мұнайының 80 пайыздан астамы тасымалданады. Қазақстан билігі Украинаға ресми қарсылық нотасын жолдады.

Экономист Ерлан Ибрагим де алаңдаушылық білдіріп, КҚК-ға тағы бір соққы жасалса, теңге күрт құлдырауы мүмкін екенін айтады. Оның пікірінше, қазір теңгенің күшеюі елдегі нақты экономикалық жағдайға сәйкес келмейді. Сарапшы бұл ахуалды 1998 және 2014 жылдардағы дағдарыстармен салыстырады. Ол ұлттық валютаның әлсіреуіне ықпал етіп тұрған фактор көп екенін, ал Ұлттық банктің тұрақтандыру мүмкіндігі шексіз еместігін атап өтті. Ол теңгені әлсірететін себептер көп екенін, ал Ұлттық банк бәрін бірдей тоқтата алмайтынын айтты.