Халықаралық отбасы күні: Қазақстандағы некелесу көрсеткіші қалай өзгерді?

Бүгін – Халықаралық отбасы күні. Бұл күн – отбасы құндылықтарын насихаттап, қоғамдағы оның рөлін айқындайтын маңызды мерекелердің бірі. Осыған орай,  Orda.kz  соңғы 10 жыл ішіндегі Қазақстандағы некелесу динамикасына назар аударды.     

Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, елімізде соңғы онжылдықта некеге тұру көрсеткіші айтарлықтай төмендеген. Мәселен, 2015 жылы тіркелген некелер саны 148,8 мың болса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 116 мыңға дейін азайған. Яғни, он жыл ішінде некелер саны шамамен 22 пайызға кеміген. Бұл үрдіс қоғамдағы әлеуметтік-демографиялық өзгерістердің айқын көрінісі ретінде бағаланады.

Некелесу коэффициенті де осы кезеңде төмендеген. Егер 2015 жылы әр 1000 адамға шаққанда 8,48 неке тіркелсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 5,69-ға дейін түскен. Бұл – халықтың некеге деген көзқарасы мен өмір сүру салтының өзгеріп жатқанын көрсететін маңызды индикатор.

Өңірлік тұрғыдан қарағанда, некелесу деңгейі әркелкі. Ең жоғары көрсеткіш Астана қаласында тіркелген – 1000 адамға шаққанда 6,75 неке. Ал ең төменгі көрсеткіштер Қызылорда облысында (5,06) және Батыс Қазақстан облысында (5,1) байқалады. Сарапшылар Астанадағы жоғары көрсеткішті жастардың белсенді көші-қонымен, сондай-ақ еңбекке қабілетті жастағы тұрғындардың көп шоғырлануымен байланыстырады.

Мамандар неке санының азаюына әсер ететін негізгі факторлардың бірі ретінде демографиялық толқынды атайды. 1980 жылдардың соңында туған, саны көп буыннан кейін 1990 жылдардың соңында дүниеге келген ұрпақтың саны салыстырмалы түрде аз болды. Қазіргі таңда дәл осы буын неке жасына жетіп отыр, бұл да жалпы көрсеткішке ықпал етуде.

Сонымен қатар, қазақстандықтар арасында некеге кеш тұру үрдісі де байқалады. Соңғы 10 жылда алғашқы некеге тұрудың орташа жасы ерлер арасында 0,7 жылға, әйелдер арасында 0,6 жылға ұлғайған. 2025 жылғы дерек бойынша, ерлердің орташа некеге тұру жасы – 27,9, ал әйелдерде – 25,3 жас. Бұл көрсеткіш жастардың алдымен білім алып, мансап құруға басымдық беретінін аңғартады.

Жалпы алғанда, Қазақстандағы некелесу көрсеткіштерінің төмендеуі – тек статистикалық құбылыс емес, ол қоғамдағы терең әлеуметтік өзгерістердің айғағы. Дегенмен, отбасы институтының маңызы әлі де жоғары. Халықаралық отбасы күні – осы құндылықтарды қайта саралап, отбасының қоғамдағы орнын нығайтуға үндейтін маңызды күн.

Оқи отырыңыз:

• 15 мамыр – Халықаралық отбасы күні
• Түркістан саммиті: Түркі әлемінің цифрлық болашағына бағытталған стратегиялық қадам
• Иран Ормуз бұғазы арқылы Қытай кемелерінің өтуіне рұқсат берді