Ғалымдар Каспийдің таязданғанына Ресейді кінәлады

Ресей Федерациясының үкіметі Еділ-Каспий теңіз кеме қатынасы арнасын 4,2 метрден 4,5 метрге дейін тереңдету жайлы міндеттеме алды. Бірақ әзірге жоба қысқартылып отыр. Сондықтан ғалымдар Каспийдің таязданғанына Ресейді кінәлады, деп хабарлайды Orda.kz. 

Еділ-Каспий теңізінің түбін тереңдету жұмыстары «Солтүстік-Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін дамыту жобасының бөлігі деп есептеледі. Жұмыс көлемі 2023 жылы 10,2 млн текше метр және 2024 жылы 6,8 млн текше метр. Соңғы екі жылда Каспий теңізі деңгейінің күрт төмендегенін Ресейдің табиғат министрлігінің ақпараты растады. Теңіз түбін тереңдету жұмыстары қомақты қаржыны талап етеді.

Осыны ескере отырып, Ресей үкіметі бұл істі маңызсыз деп санады. Сонымен қатар бүгінде бұл жобаға жауапты «Росморпорт» қаржы тапшылығына ұшырады. 2023 жылы теңізді тереңдету жұмыстарына 4,08 миллиард рубль жұмсалды. Оның тек 2,08 миллиард бөлігі мемлекеттік бюджеттен бөлінді. 2024 3,51 миллиард рубль бөлінді. Олардың барлығы «Росморпорттың» қаржысы. Ресей көк тиын қоспады. Яғни, іс жүзінде Ресей Федерациясының үкіметі өткен жылы бұл жобаны қаржыландыруды тоқтатты. Барлық жүктеме компанияға артылды.

Үлкен кемелер құлап қалмас үшін, бұл компания 2025 жылы Еділ-Каспий каналын тереңдетуге кемінде 3,53 миллиард рубль бөлуі керек еді. Алайда, «Росморпорттың» қаржылық жағдайы бұған жетпейді. Сонымен қатар, компания 2024 жылы кемелерден жинай алған алымы небәрі 310 миллион рубль болған. Нәтижесінде 4,2-4,5 метрлік кемелер Қазақстан, Орталық Азия елдері, Ресей, Иран және Үндістанды қоса алғанда 11 елді қамтитын «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізінің (NS) осы бөлігімен өте алмайды және Астрахань және Оль порттарына кіре алмайды. Осылайша, халықаралық маршрут жақын арада тек орташа немесе толық емес кемелерге қызмет көрсете алады.

Ресейлік сарапшылар Каспий теңізінің тез таяздануы оның басқа бөліктерінде де тереңдету қажеттілігіне әкеліп соқтырғанын, бірақ бұл бағытқа жұмсалатын мемлекеттің қаражаты да мардымсыз екенін атап өтті. Ал Ресей Федерациясының үкіметі кемелердің кем дегенде 4,5 метр шөгуін қамтамасыз ететін тереңдету экономикалық тұрғыдан негізсіз деп санады.

Сонымен қатар, Еділ-Каспий теңіз кеме қатынасы арнасын тереңдету жұмыстары құрлықтың кеңеюімен бірге Еділ ағынының бағытын өзгертеді. Судың негізгі бөлігі Солтүстік Каспийдің шығыс аудандарын айналып өтіп, орта Каспийге көбірек барады. 

Айта кетейік, сәуірде Ресейлік ғалым Каспий теңізінің елімізбен шекаралас аймағында жоғалып кетіп қайта табылды.