Ел үшін қызмет ету немесе «Мәуелі талдың» жемісі

«Атаңнан мал қалғанша тал қалсын» деген сөз бар біздің жұртта. Байлықтың бір жұттық екенін білген қазақ, талда жұттың болмайтынын білген екен-ау. Қазақта «мәуелі тал», «мәуелі талдың жемісі» деген тіркестер баршылық. Соның мағынасына үңіліп көрелік.

«Мәуелі тал» - сабағына жемісі толып, бойындағы байлығын әрең-әрең көтеріп тұрған, тіпті, бұтақтары майысып сынуға айналған талдың қысқаша атауы екен. Мұндай талдар жері шұрайлы Қазақстанымызда өте көп. Қыста жалаңаштанып, көктемде көйлегін киіп, жазында түйін салып, күзінде мәуелі талға айналып, бақташыға жемісін беретін осы тал ғана шығар. Баптап, күтетін бақташыны ұстаз, талды шәкірт деп қарастырсақ әбден болады.

Қазақ хандығы құрылмай жатып-ақ, Ұлы Даламызда «Мәуелі талдар» көп болды емес пе?! Ұлысы ғұлама ғалым - Әл-Фараби. Бірнеше тіл білген, көптеген ғылым саласында еңбек жазған. Әл Фараби сияқты ғұламалар қазақ даласына расында да керек еді. Кейін Қазақ Хандығы құрылғаннан кейін де абыз, данагөй қариялар ел ісіне араласып, саяси мәселелерді ұтымды шеше білген. Ол кезде арнайы мектепте оқымаса да, өмір көрген, көп жасаған адамдардың әңгімесін тыңдап өсіп, ақ пен қараны ажыраты білген.

 Жиырмасынша ғасырда да «Мәуелі талдарымыз» аз болмады. Халықтың көзін ашу жолында, ел болу жолында жанын да, малын да құрбан етті. Олар кімдер, олар: Әлихандар, Ахметтер, Мұстафалар, Мағжандар. Аты аталмаған алыптарымыз қаншама. Бастысы олар өз білімі мен өмірін еліне, жеріне арнады.

 Әлемдерді жаратушы, адамдарды сұраққа алғанда, «берген білімімнің нәтижесі қандай, қайда жұмсадың?» деп сауал қояды екен. Сол сәтте тосылмай жауап беру үшін Құдай берген білімді көптің санасы үшін жұмсаған жөн.

«Қазақ кредиттен көз ашпайды», «қалада үй алу қиын», «ешқандай жеңілдік жоқ» деген сөзді үнемі естиміз. Бірақ, көбісі негізсіз секілді. Мысал ретінде бір азаматты алайын. Нұр-Сұлтандық Даулет Муқаев деген жас жігіт бар. Жоғарыда айтылған басты мәселе жөнінде еліміздегі ең сауатты адамдардың бірі. Өзіндегі білімді өзгелермен бөлісіп елдің алығысына бөленгенге не жетсін.

Мәуелі тал болсақ та, оның жемісі болсақ та, қызметте адал, өмірде азамат болайық.

Авторы: Мәулен Жексенбі