Депутат «Самұрық-Қазына» қорын сынға алды

Мәжіліс отырысында депутат Аманжан Жамалов «Самұрық-Қазына» қорын сынға алды. Ол қор пысықталмаған шешім қабылдап жатқанын айтты.

Депутат Аманжан Жамалов Әлихан Смайыловтың атына депутаттық сауал жолдады.

«Дегенмен мамандардың құзырлы әрі кәсіби пікірін хайп пен популизм толқыны басып бара жатқаны ерекше алаңдатып отыр. Осы жағдайда қордың басшылығы пысықталмаған әрі асығыс шешімдер қабылдай бастағанын көріп отырмыз. Бұл өз кезегінде теріс салдарға алып келуі мүмкін» деді депутат.

Аманжан қорды жаңғырту бойынша жоспарлы жұмысқа қайта оралу керек екенін айтты.

«Самұрық-Қазына құрылғанда «ұлттық компанияларды кәсіби корпоративтік басқару арқылы оның тиімділігін арттыру» мақсаты қойылғаны есімізде. Сол кезде қордың табыстылығы мен мемлекеттік бюджетке түсетін аударымдардың өсімін қамтамасыз ету жайлы сөз болған. Осы мақсатқа қол жеткіздік пе? Бүгінде біз Самұрықтан мемлекеттік бюджетке түсетін дивидендтер сомасы бюджеттен олардың инвестициялық жобаларына бағытталатын қаражаттан үнемі аз болғанын көріп отырмыз. Мәселен 2019 жылы Самұрық бюджетке 120 млрд теңге дивиденд төледі. Ал қордың таза табысы 1,4 трлн теңгені құрады» деді.

Адам басына 500 теңге

Оның айтуынша, қор қаражаттың басым бөлігін құртып тастаған.

«Қазір қор үлесін әр қазақстандыққа бөліп беру жайлы ұсыныс айтылып жатыр. Бір қарағанда, өте керемет идея сияқты. Алайда Самұрық-Қазынаның қазіргі қаржылық жағдайын ескерсек, мұндай үлестен бір адамға айына небәрі 500 теңге ғана кіріс түседі» деді Аманжан Жамалов.

Ол асығыс шешім қабылдауға асықпай, қордағы ақша неге азайғанын зерттеу керек деп түсіндірді.

«Осы орайда қордың бейінді және бейінді емес активтеріне кешенді аудит жүргізу керек. Бәсекелестік ортаға бейінді емес компанияларды шығару шешімін қабылдаған жөн. Сонымен қатар, барлық бейінді компаниялар жұмысының тиімділігін бағалаған дұрыс болады. Оларға қаржылық сауықтыру жүргізіп, осыдан кейін қор нарығы арқылы өткізу туралы шешім қабылдау керек.

Азаматтар қордың үлесін иелену құқығын қандай форматта алса да, тиісті бағалау мен оның нәтижесін ашық жарияламаса, азаматтар өздеріне не ұсынып отырғанын білмейтін болады. Яғни бұл тұрғыда «нақты инвестициялық кіріс бола ма?» немесе «қомақты қарызға батқан құрылымды көре ме?». Егер осы сұраққа нақты жауап берілмесе, онда қазіргі және болашақ әлеуетті инвесторлар да түсінбестік жағдайда болады. Өйткені «Самұрық-Қазына» берешегі 7,5 трлн теңгеден асып түсті, бұл 18 млрд АҚШ доллары шамасында» деді депутат.

Оның айтуынша, қордың сыртқы қарызына назар аудару керек.  

«Қордың барлық аударымдары орталықтандырылып, мемлекеттік міндеттерді жүзеге асыруға бөлумен республикалық бюджетке түсуі керек» деді Жамалов.