Дариға Назарбаева жер қойнауын пайдалану саласындағы Тоқаевтың сөзімен келісті

Мәжіліс депутаты Дариға Назарбаева жер қойнауын пайдалану саласындағы бірқатар мәселелерді атап өтті. Ол үкіметке бұл мәселеде тұжырымдамалық өзгерістер енгізуді ұсынды.

Бұл туралы Orda.kz хабарлады.

Оның айтуынша, жер қойнауын пайдалану саласындағы проблемалар көп жылдар бойы шешімін таппай келеді. Саланың дамуы 2021 жылы президент жолдауының негізгі аспектілерінің біріне айналғанын еске салып, осы проблемаларды шешу жолдарымен келісті. Негізгі проблемалардың ішінде осы салада қабылданатын шешімдердің ашықтығының төмендігі және сапалы геологиялық ақпараттың болмауы аталды. Бірақ депутат басқа да мәселелерге назар аударуды сұрады.

– Біріншісі – ескірген нормативтік-техникалық құжаттарға негізделген жобалық құжаттаманы келісудің ұзақ тәртібі. Мысалы, барлау жұмыстары басталғанға дейін жер қойнауын пайдаланушының құжаттары мемлекеттік органдарда келісуде алты ай жатуы мүмкін. Сынақ жұмыстары жоба тоғыз айдан бір жарым жылға дейін созылатын үш мемлекеттік сараптамадан өткеннен кейін ғана мүмкін болады. Кен орнын игеру жобасы үшін де, дәл осындай сараптамалар талап етіледі.

Бірақ барлау мен сынамалық пайдалануға қаражат салған компания оны одан әрі игеруге рұқсат алатыны әлі белгісіз болады. Нәтижесінде, ең қолайлы нәтиженің өзінде инвесторлар тек рұқсат беру рәсімдерінен өту үшін екі жылдан үш жылға дейін уақыт жоғалтады, бұл жобаларға ықтимал өзгерістер мен толықтырулар ескерусіз қалады, – деп түсіндірді Дариға Назарбаева.

Өз кезегінде, сараптамадан өту мерзімінің созылуы әрбір кезеңде белгілі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алып келеді. Ол АҚШ пен БАӘ-ді мысалға келтірді. Онда кен орындарын барлау мен игеруге өтінімдерді қарау мерзімі орта есеппен үш айдан алты айға дейін.

– Екіншісі – көп миллион қаражат салып, тәуекелдерді өз мойнына алатын инвестор, әлемдік нарықтағы шикізат бағасының күрт төмендеуі жағдайында жобаның мерзімін оңтайландыруға және шығындарды қысқартуға мүмкіндігі жоқ, - деп атап өтті депутат.

Бұдан басқа, Қазақстанда жұмыстарды тоқтата тұру туралы шешім қабылдауға мемлекеттің рұқсаты қажет. Әйтпесе, инвестор келісімшартты жоғалтуы мүмкін және онымен бірге салынған барлық қаражат.

Ал мемлекет тарапынан жұмыстардың белгіленген мерзімін тоқтата тұру немесе ұзартуға санкциялар алу үшін бір жарым айдан сегіз айға дейін уақыт қажет. Халықаралық тәжірибеде экономикалық көрсеткіштер нашарлаған кезде инвесторлар өз шешімімен кен орнын игеруді тоқтата алады.