Астанада Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанның энергетика министрлері үш елдің су энергетикасы саласын талқылады

Кеше Қазақстанның астанасында су-энергетика саласындағы ынтымақтастықты («қауіпті» су электр станцияларының құрылысы зардап шегуі мүмкін) дамытуға бағытталған үш елдің энергетика министрлерінің кезекті кездесуі өтті.

Кактус басылымының жазуынша, отырыс аясында министрлер көрші елдермен шекаралас гидроэнергетикалық жобаларды жүзеге асыруды талқылауы керек. Соның ішінде үш мемлекеттің қатысуымен салынатын Қамбар-Ата-1 ГЭС жобасына тоқталған жөн.

«Сонымен қатар су-энергетикалық ресурстар саласындағы байланыстарды нығайту, күзгі-қысқы маусымдағы ынтымақтастық, электр энергиясын және басқа да ресурстарды өзара жеткізу талқыланды» делінген хабарламада.

Бұл кездесудің нәтижесі қандай болатыны әзірге белгісіз. Елдердің су энергетикасы әлі күнге дейін нөмірі бірінші тақырып болып саналатыны белгілі. Қырғыз ақпарат құралдарының хабарлауынша, Қазақстан Қырғызстан аумағында жоспарланып жатқан немесе салынып жатқан кейбір су электр стансаларының құрылысына қатысты талаптар қояды деген қауіп бар.

Кейбір мәліметтерге сәйкес, 2024 жылы Қырғызстанда 11 су электр станциясын іске қосу жоспарлануда, оның ішінде бес ірі және алтауы шағын су электр станциясы бар. Қырғызстандық БАҚ-тың алаңдауына Қазақстан экологтары қауымдастығының төрағасы Лаура Мәлікованың Қырғыз Республикасындағы жаңа ГЭС құрылысының  көрші елдер, соның ішінде Қазақстан су ресурстарын басқару жүйелеріне қалай әсер етуі мүмкін деген ұсынысы туралы ақпарат бюросының мақаласы себеп болды. 

«Халықаралық су құқығына сәйкес, өзендердің, шекаралас су режимдерінің кез келген өзгерісі, әрине, бұл өзгерістен зардап шеккен көршілес елдермен келісіліп, талқылануы керек»,  делінген мақалада.

Мәлікова кейбір жерлерде су қоймасын құру экожүйелердің бұзылуына немесе өзгеруіне әкелуі мүмкін екенін басылымға айтқан.

Айтпақшы, мұндай жағдай Қырғыз Киров су қоймасында су тапшылығынан құрғақшылық орын алған Жамбыл облысында да болуы мүмкін. Өйткені, Қырғызстан су қоймасының бөгетінен кейін бірден шағын су электр станциясын салып жатыр, ол іске қосылғанда ағызылатын судың көп бөлігін өз жерінде өткізеді.

Ал егер станция жыл бойы жұмыс істейтін болса, онда су қоймасы екі елдің жазғы суару маусымына қажетті су қоры деңгейіне бірден жете алмайды. Бірақ бұл мәселе әлі ресми түрде көтерілген жоқ, жобаға да  сын айтылған жоқ.

Еске салайық, Жамбыл облысында биыл қырғыздың екі су қоймасының тайыздануына байланысты егінді суаруға қатысты қиын жағдай қалыптасқан болатын. Онда 8 мың гектардан астам алқап өртеніп, шығын миллиардтаған теңгеге жетті.