ArselorMittal тергеуде: Қазақстанның Бас прокуратурасы Люксембургтен көмек сұрады

Қазақстанның арнайы прокурорлары Люксембург Ұлы Герцогтігі билігінен АрселорМитталдың бірінші тұлғалары - Лакшми Митталдан жауап алуды сұрап отыр.

«АрселорМиттал Теміртау» АҚ шахталарындағы мезгіл-мезгіл адам өлімімен болған төтенше жағдайлар Қазақстан прокуратурасын бірнеше қылмыстық іс қозғауға итермеледі. Сондай-ақ олар Люксембургтің құзырлы органдарынан көмек сұрады.

«Жан-жақты тергеу жүргізу үшін арнайы прокурорлар ArselorMittal бас компаниясы тіркелген Люксембург Ұлы Герцогтігінің құзырлы органдарына құқықтық көмек көрсету туралы өтініш жіберді» делінген тергеу тобының хабарламасында.

Люксембург билігіне үндеуде қазақстандық тергеу АрселорМитталдың «бірінші тұлғаларын анықтауды және жауап алуды» сұрайды. Атап айтқанда, арнайы прокурорлар компанияның негізгі акционерлерінің өз кеніштерінде орын алған апаттар мен оның салдары туралы хабардар ма, жоқ па, соны түсінгісі келеді.

«Мұндай оқиғалардың алдын алу және жұмысшылардың өмірі мен денсаулығын сақтау үшін» қандай да бір шаралар қолданылды ма?

Прокурордың өтінішінде 2022 жылғы 3 қарашада Шахтинск қаласындағы Ленин атындағы шахтада және 2021 жылғы 7 қарашада Абай кенішінде болған апаттар туралы айтылған. Шахтинскіде бес адам қаза тапты, бұл іс бойынша полицейлер Қылмыстық кодекстің 277-бабы (тау-кен жұмыстарын немесе құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу) бойынша сотқа дейінгі тергеу амалдарын жүргізіп жатыр.

2021 жылы Абай кенішіндегі оқиғадан кейін үкіметтік комиссия арнайы тексеру жүргізіп, тиісті акт жасалған. Сол кездің өзінде «АрселорМиттал» компаниясы басшылығына орын алған заң бұзушылықтарды жою жөнінде қатаң ұсыныс жасалды, бірақ ешқандай шара қолданылмады. Жақында Қарағанды ​​облысының прокуратурасы тағы да тексеріс жүргізіп, «жоғарыда аталған актіде көрсетілген заң бұзушылықтардың жойылмағанын» анықтады. Бұл фактілердің барлығы прокуратураның Люксембургке жолдаған хатында көрсетілген.

Нәтижесінде серіктестіктің «жауапты тұлғаларына» қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 254-бабы (адам өліміне әкеп соққан міндеттерге салғырт қарау) бойынша тағы да сотқа дейінгі тергеу басталды. Қылмыстық істі тергеу Қарағанды ​​облысының арнайы прокурорларына жүктелді.

Айта кетейік, прокурорлардың компанияның жоғары лауазымды тұлғалары Лакшми Митталмен тікелей байланысы жоқ. Бірақ шетелдік әріптестерінен көмек сұрауға мүмкіндік бар, соны пайдаланды.

Orda.kz ArcellorMittal Temirtau-дағы еңбек жағдайлары туралы бірнеше рет жазған. Ол шахтада жұмыс істеген уақытында 100-ге жуық қазақ жұмысшысы қаза тапты. 2007 жылы кеншілер Лакшми Миттал мен компанияны ашық айыптап, мәселе  «құлдық» жағдайға жетті деп мәлімдеді. Атап айтқанда, олар техниканың тозғанына шағымданды. Жанжал ағылшын тілді баспасөзге де жетті, бірақ ол кезде де, одан кейін де ешқандай шара қолданылмады.

Өтінімге Қарағандының арнайы прокуроры қол қойған, өйткені  тергеу жүргізіп жатыр, бірақ бұл Бас прокуратураның нұсқауымен жасалған көрінеді.