Арген Нұржанов: Қиындықтар мен жетістіктер жолы

Арген Нұржанов — ROI тұтынушылар кооперативінің негізін қалаушы, бай өмірлік тәжірибесі мен кәсіпкерлік сезімі бар адам. Экономикалық білім алғаннан кейін ол ұзақ жылдар бойы құрылыс және жиһаз саласында бизнесін дамытты. Алайда оның өзіне деген сенімі қашан да әдеттегі кәсіпкерлік шеңберінен асып жататын.

2017 жылы 15 сотық жер учаскесіне ие болған Арген таунхаус салуды ойластырып, жобасын жасап, есеп жүргізіп, ерекше шешім қабылдады: 6 үй салу, әрқайсысының жалпы алаңы 720 м², бар-жоғы $4000 қаражатпен, яғни әр адам үшін шығын да аз.  Бұл идеяның мәні 30 білікті құрылысшы бір күннен кезек-кезек жұмыс істеп, құрылыс материалдары үшін ай сайынғы жарна жинап жұмыс істеуінде болды.

Құрылған құрылым үш ай ішінде құрылыс нысанын аяқтауға мүмкіндік берді, құрылысшылардың еңбекақысын төлемей тек материалдар үшін қаржы жинап тұрды. Әр үйдің болжамды сату құны $90,000 болды, бұл үлкен пайда мен басқа жобаларды жүзеге асыру мүмкіндігін қамтамасыз етті. Алайда жоба қатысушылары арасындағы келіспеушіліктер салдарынан іс аяқталмады, әрқайсысы өз үлесін тең бөлісуді қаласа да, мақсатқа жете алмады.

Осы тәжірибеден кейін Нұржанов материалдық мақсаттарға жету үшін топтасу идеясын тастамады. Ол кооперативтік қозғалыс тарихын зерттей бастады, алғаш рет кооперативтердің 200 жылдан астам уақыт бұрын пайда болғанын анықтады. Бұл қозғалыстың пионерлері арасында Бенджамин Франклин, Роберт Оуэн, Райффайзен сияқты тұлғалар мен Ресейдің кооперативтік мектебінің өкілдері — М. И. Туган-Барановский бар.

Осы идеялармен шабыттанған Арген тұтынушылар кооперативін құруды шешті, бірақ құрылымының қаржылық пирамидаларға ұқсастығына қарамастан. Оның басты мақсаты — қатысушылар үшін әділ механизм жасау, табыс пен пайларды бөлу мәселесінде қиындықтарға жол бермеу. Нұржанов бірегей қаржылық алгоритм жасап, оны әдеби туынды ретінде патенттеп тіркеді.

ROI кооперативі 2018 жылдың 6 желтоқсанында ресми түрде тіркеліп, 2019 жылдың 15 ақпанында қызметін бастады. Құрылтайшылар — Арген мен оның туыстары, Киреевтер отбасы болды. Алғашында жұмыс табысты жүрді, бірақ кейінірек жанжалды жағдайлар басталды. Кооперативтің басқаруына қатыспаған Киреевтер есеп талап етіп, кооператив қаражатынан қомақты төлем сұрады. Ол талаптары орындалғаннан кейін 360 миллион теңге сомасында талап пайда болды, бұл жаңа келіспеушіліктерге әкелді. Заң бойынша тек 240 000 теңге мөлшеріндегі пайлық жарна қайтарылуы тиіс болса да, Киреевтер әртүрлі мемлекеттік органдарға шағымдана бастады, бұл қылмыстық іс қозғауға және бірқатар тексерулерге әкелді.

Кооператив ауыр қиындықтарға тап болды. Жеке сот орындаушыларының шешімімен есеп-шоттардың бұғатталуы, төлемдердегі кідірістер мен қатысушылардың наразылықтарының артуы — бұның барлығы сенім дағдарысына әкелді. Алайда Нуржанов кооперативтің қалпына келуі мүмкіндігіне сенеді. Ол қарыздарды қайта құрылымдау үшін егжей-тегжейлі жоспар құруды, кредиторлар реестрін жасауды және төлемдер кестесін анықтауды ұсынады, бұл кооперативтің заң талаптарына сәйкес жұмысын қалпына келтіруге мүмкіндік береді.

Барлық қиындықтарға қарамастан, ROI кооперативі инновациялық шешімдер мен өзара көмектесу жолындағы ұмтылыс символы болып қалады.