Алматыдағы атыс: депутат банктердің мүмкіндіктерін шектеуге шақырды

Мәжіліс депутаты Алматыдағы қанды оқиғадан кейін банктердің мүмкіндігін шектеуді сұрады.

Бұл туралы Orda.kz хабарлады.

Не болды?

Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты Андрей Линник Алматыда бес адамның өмірін қиған атыстың мән-жайын тергеуді талап етті.

– Біз құқық қорғау органдарын мұқият тергеу жүргізуге және осы өлімнің барлық мән-жайларын ашуға шақырамыз. Тергеуді тек полицейлер ғана емес  қаржылық реттеушілер де жүргізулері керек, - деді Линник Мәжіліс отырысында.

Ол қайғылы жағдайдың себебі төлемге қабілетсіз борышкер мен банк арасындағы жалғыз тұрғын үйге қатысты дау болғанын атап өтті.

– Ашық дереккөздерден алынған ақпарат бойынша, 121 млн теңге қарызы бар банк борышкерден 184 млн теңге сметалық құны бар жер телімі бар тұрғын емес үй-жайларды тәркіледі. Банк оны 96 млн теңгеге бағалады, яғни, екі есе төмен бағаға! - деп ашуланды депутат.

Ол бұған қоса, банк борышкердің тұрғын үйін алып қою туралы шешім қабылдағанын атап өтті.

– Бұл арада кәсіпкерлікпен айналысуға немесе несие алуға тәуекел еткен мыңдаған азаматтар осындай біржақты түсіндіруге тап болады. Борышкерлердің көбі суицидті қоса алғанда, экстремалды шараларға жиі барады, бірақ бұл жағдайда борышкер қаруын басқа адамдарға қарата атты, - деп жалғастырды Линник.

Оның айтуынша, бұл оқиға тағы да халықтың «үлкен банктік мөлшерлемені, осындай даулар бойынша сот шешімдерінің әділетсіздігін және сот орындаушылары мен банк қызметкерлерінің ықтимал келісімін» тудыратын халықтың үлкен қарыздық ауыртпалығына назар аударады.

Қарыз адамдарға арналған заң

Депутат «Ақ жол» фракциясы 2014 жылдан бері «Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы» заңды әзірлеуді оннан астам рет ұсынғанын еске салды.

– Заң банкрот азаматтардың өмірлік құқықтарына кепілдік беруі керек. Олардың баспанасы болып, баласына қамтамасыз ете алатындай жағдай жасау керек. Дағдарыс кезінде өз мүмкіндіктеріне қарамай, несиелік жарнаманың жетегінде кеткені үшін оларды айыптауға болмайды, - деді Линник.

Линниктің айтуынша, Алматыдағы атыс «мыңдаған шағын кәсіпкерлер мен қарапайым борышкерлердің жағдайына немқұрайлы қараудың» салдары.

– Банктің әрекетін түсінуге болады, өйткені оның міндеті-ақша табу. Алайда, біз төлемі қабілетсіз борышкердің кепілге салынған мүлкін тәркілеу кезінде бағаланған құннан ауытқу кепілдікке қойылғаннан бері 10-15% аспауы керек деп есептейміз. Мұндай мүлік бастапқыда несие сомасына 30 -40%-ға төмен бағаланады, -деді депутат.

Осыған байланысты ол банктердің борышкерлерден алынатын мүліктің құнын төмендету мүмкіндігін шектеуді ұсынды.

– Сонымен қатар несие сомасының жасанды инфляциясын тоқтату үшін несие бойынша пайыздық мөлшерлемені төмендету керек. Бұл үшін Ұлттық банктің базалық мөлшерлемеге қатысты саясатын қайта қарау қажет, - деді Линник.

Қорытындылай келе, депутат кепілге қойылған мүлікті сатуда банк қызметкерлерінің және сот орындаушыларының сөз байласу мүмкіндігін жоққа шығаруды талап етті.

Еске салсақ, 20 қыркүйекте Алматыда атыс орын алды. Бірнеше полиция қызметкері, жеке сот орындаушысы және үйдің жаңа қожайыны борышкерді шығару туралы сот шешімін орындауға келді.

Үй бұрындары күдіктінің меншігі болған. Бірақ оны банктің қарызын өтеу үшін сатқан. Тұрғын үй сот орындаушысы арқылы үшінші тұлғаға берілген. Алдыңғы иесі сот шешімімен келіспей, үйді босатқысы келмеген. Сот жаңа үй иесін қолдаған. Адамдар үйге кірмек болғанда, бұрынғы иесі оқ жаудырған.

Бес адам қаза тапты: екі полиция қызметкері, бір жеке сот орындаушысы және екі бейбіт тұрғын - үйдің жаңа иесі мен оның досы. 1967 жылы туылған күдікті ұсталып, 20 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.