Алавиттер көтерілісі: Сирияда екі күнде мыңнан астам адам қаза тапты

Латакия мен Тартуста қақтығыстың өршуінен туған көшедегі қанды қақтығыстар мен жаппай өлімге ұласты. Жаңа үкімет осы қырғындарға қатысты тергеуді бастап кеткенін мәлімдеді, деп хабарлайды Orda.kz.

Сирияның Латакия және Тартус провинцияларында екі күн бойы қақтығыстар мен кек алу әрекеттері салдарынан мыңнан астам адам қаза тапты. Биліктен қуылған президент Башар Асадтың қарулы жақтастары мен жаңа үкіметтің қауіпсіздік күштері арасындағы шайқас өткен жылдың күзінде режим құлағаннан бергі ең бір қанды шайқас болды.

Сириядағы адам құқықтарын бақылау орталығының (SOHR) мәліметінше, қаза тапқандар арасында 745 бейбіт тұрғын, 125 қауіпсіздік күштері және 148 Асадты қолдайтын содырлар болған. Негізінен биліктен қуылған президент Башар Асад жататын этно-конфессиялық азшылық – алавиттер тұратын Латакия және Тартус провинциялары жағалауындағы аудандарда ауыр қақтығыс болды.

Қазіргі уақытта зорлық-зомбылықтың өсуіне  биліктің әрекетіне наразы жергілікті алавит тұрғындарының наразылығы себеп болды. Алавиттер қауіпсіздіктің қатыгез рейдтеріне, жаппай қамауға және қудалауға шағымданды. Наурыз айының басынан бері қауіпсіздік күштері ескі режиммен ынтымақтасады деген күдікпен 1500-ге жуық адамды ұстады.

Наразылық тез арада қарулы қақтығысқа ұласты. Алғашқы қақтығыстар 6 наурызда Латакия мен Тартус маңында болды. Мұнда Асадтың бұрынғы жақтастары бақылау-өткізу пункттері мен әскери патрульдерге шабуыл жасады. Бұған жауап ретінде билік әскерлері мен броньды машиналарын жіберіп, ретсіз атыс басталды.

Куәгерлер мен құқық қорғаушылардың айтуынша, провинциялардағы ұрыс кезінде бейбіт тұрғындарды жаппай өлтіру болған. Содырлар алавиттердің кім екенін анықтап, құжаттарын тексергеннен кейін көшеде және үйлердің аулаларында адамдарды атып тастаған.

Кейбір елді мекендерде марқұмдардың денелері көшелер мен ғимарат шатырларында жатыр. Тартус және Латакия ауылдарында 18 жастан асқан ер адамдар сотсыз және тергеусіз кісі қолынан қырылып жатыр. Қаза болған тұрғындардың мәйіттері көшеде қалды, кейбір үйлер тоналып, өртенді. Telegram және X желілерінде алавиттердің өлім жазасының видеолары таралып жатыр, онда адамдарды ұрып-соғып, тізерлетіп жорғалатып, ит сияқты үргізген.

Банияс қаласының тұрғыны AP тілшілеріне содырлар тұрғындардың құжаттарын тексеріп, егер адам алавит болып шықса, оқ жаудырғанын айтты.

Сирия президенті, Хаят Тахрир аш-Шам (HTS) қозғалысының басшысы Ахмад аш-Шараа зорлық-зомбылықты айыптап, «ескі режимнің қалдықтарын» азаматтық соғысты тудыруға бағытталған арандатушылықтар үшін айыптады. Ол кінәлілерді жауапқа тартуға уәде беріп, оқиғаны тексеру үшін тәуелсіз комиссия құратынын хабарлады. Оның айтуынша, бейбіт тұрғындарды қырып-жоюға қатысқандардың ешқайсысы жазадан құтылмайды.

Сирия қауіпсіздік күштеріндегі дереккөздің хабарлауынша, Латакия мен Тартуста жағдай бірте-бірте тұрақтануда, үкімет әскерлері аймақтағы бақылауды қалпына келтіріп, биліктен қуылған президенттің бес мыңға жуық жақтастары жасырынып жатқан тауларда тазарту шараларын жүргізіп жатыр.

Халықаралық сарапшылар егер билік жағдайды тұрақтандырмаса, текетірес сектааралық соғысқа ұласуы мүмкін деп қауіптенеді. АҚШ пен Ресей БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің шұғыл жиналысын сұрап үлгерді, ал БҰҰ адам құқықтары жөніндегі басшысы Фолькер Түрік дереу тергеу жүргізіп, кінәлілерді жазалауды талап етті.

Башар Асад Сириядан 2024 жылдың күзінде ХТС исламдық қозғалысы билікті басып алған кезде Ресейден саяси баспана алып, қашып кеткен. Сирияның жаңа билігі оны экстрадициялауды талап етіп отыр, ал Ресей Дамаскпен аймақтағы әскери базаларының тағдыры туралы келіссөздер жүргізуде.