6 шілде – Нұрсұлтан Назарбаевтың туған күні: Қазақстанның тұңғыш президентінің өмір жолы

6 шілде – Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың туған күні. Ол 1940 жылы Алматы облысының (қазіргі Алматы облысы Қарасай ауданы) Шамалған ауылында дүниеге келген. Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы президенті ретінде елді шамамен үш онжылдық басқарды. Orda.kz оның өмір жолы мен мемлекеттік қызметтегі негізгі кезеңдеріне шолу жасады.

Металлургтен мемлекет басшысына дейін

Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 1940 жылдың 6 шілдесінде Қазақ КСР-нің Алматы облысы Қаскелең ауданына қарасты Шамалған ауылында (қазіргі Үшқоңыр ауылы) дүниеге келді.

1967 жылы Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы жоғары техникалық оқу орнын тәмамдады.

Еңбек жолын металлург ретінде бастап, 1960–1969 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында жұмыс істеді. Кейін партиялық және комсомолдық қызметке ауысып, 1969–1979 жылдары Теміртау қаласы мен Қарағанды облыстық партия комитетінде түрлі басшылық қызметтер атқарды.

1979–1984 жылдары Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық комитетінің хатшысы болды.

1984–1989 жылдары Қазақ КСР Министрлер кеңесінің төрағасы қызметін атқарды.

1989–1991 жылдары Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы болды. Сонымен қатар 1990 жылдың ақпан-сәуір айлары аралығында Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы қызметін қоса атқарды.

Президенттік қызметі

1991 жылдың 1 желтоқсанында Қазақстан тарихындағы алғашқы жалпыхалықтық президент сайлауы өтіп, Нұрсұлтан Назарбаев сайлаушылардың 98,7 пайыз дауысымен жеңіске жетті.

1995 жылғы 29 сәуірде өткен республикалық референдум нәтижесінде оның президенттік өкілеттігі 2000 жылға дейін ұзартылды.

1999 жылғы 10 қаңтардағы президент сайлауында сайлаушылардың 80 пайызының дауысын жинап, қайта сайланды.

2005 жылғы 4 желтоқсанда өткен сайлауда 91,15 пайыз дауысқа ие болды.

2011 жылғы 3 сәуірдегі кезектен тыс президент сайлауында 95,55 пайыз дауыс жинап, төртінші рет президент атанды.

2015 жылғы 26 сәуірдегі кезектен тыс президент сайлауында 97,75 пайыз дауыспен тағы да жеңіске жетті.

2019 жылғы 19 наурызда Нұрсұлтан Назарбаев халыққа үндеу жасап, президенттік өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтататынын мәлімдеді. Конституцияға сәйкес, мемлекет басшысының өкілеттігі Сенат төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевқа өтті. Ол 20 наурызда Қазақстан халқына ант берді.

Атқарған лауазымдары мен марапаттары

Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті және «Елбасы» мәртебесінің иегері болды.

Әртүрлі кезеңдерде:

• «Нұр Отан» партиясының төрағасы;
• Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы;
• Қазақстан халқы Ассамблеясының төрағасы;
• Қазақтардың дүниежүзілік қауымдастығының төрағасы;

Назарбаев Университеті Жоғары қамқоршылық кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды.
Ол экономика ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі. Сондай-ақ бірқатар қазақстандық және шетелдік жоғары оқу орындарының құрметті профессоры әрі құрметті докторы атанған.

Назарбаев көптеген кітаптар мен ғылыми мақалалардың авторы. Әртүрлі жылдары кеңестік, қазақстандық және шетелдік мемлекеттік наградалармен марапатталған.

Отбасы

Жұбайы — Сара Алпысқызы Назарбаева. Ол 1992 жылдан бері «Бөбек» халықаралық балалар қайырымдылық қорының негізін қалаушы әрі президенті. Сонымен қатар 1994 жылдан бастап «SOS – Қазақстанның балалар ауылдары» қорының президенті қызметін атқарып келеді.

Нұрсұлтан Назарбаевтың үш қызы бар.

Үлкен қызы Дариға Назарбаева (1963 жылы туған) — саяси ғылымдар докторы. Әртүрлі жылдары Қазақстан Парламенті Сенатының төрағасы қызметін атқарды.

Ортаншы қызы Динара Құлыбаева (1967 жылы туған) — 2004 жылдан бері Қазақ-Британ техникалық университеті директорлар кеңесінің төрайымы. Сонымен қатар Forbes Kazakhstan нұсқасы бойынша елдегі ең бай адамдардың қатарында аталады.

Кенже қызы Әлия Назарбаева (1980 жылы туған). Әртүрлі жылдары экологиялық жобалармен және қоғамдық ұйымдар қызметімен айналысты.