Сарапшы пікірі: БАӘ бюджеті Қазақстаннан аз, бірақ өмір сүру деңгейі жоғары

Сарапшы Олжас Байділдиновтың айтуынша, Қазақстанның 2025 жылға арналған бюджеті рекордтық 25,8 триллион теңге (52,6 миллиард доллар) болды, бұл Біріккен Араб Әмірліктерінің (БАӘ) 71,5 миллиард дирхам ($19,5 млрд доллар)  көлемінде бекітілген бюджетінен үш есе дерлік артық, деп хабарлайды Orda.kz.

Өте жоғары бюджеттік көрсеткіш Қазақстанды дамытуға деген үміт отын үрлеуі  керек еді, бірақ Байділдинов жағдайдың мүлде басқаша екенін айтады.

 «Иә, иә, Әмірліктердің мемлекеттік бюджеті Қазақстаннан аз, қаржының көптігі тиімділікті білдірмейді. Бірақ Дубай мен Абу-Даби қайда, біз қайда?» деп жазды ол өзінің Telegram-арнасында. 

Байділдинов назар аударған маңызды жайттардың бірі – шығындар құрылымы. Қазақстанда субсидиялар мен әлеуметтік төлемдерге қыруар қаржы жұмсалады, ал нақты дамудың көші көрінер емес. 

«Қазақстан Республикасы мемлекеттік бюджетінің ішіне үңілсек, шығыстардың жартысына жуығы әлеуметтік жағдайды шешуге бағытталып, даму үшін қалған бюджеттің 10%-дан аз екенін көреміз. Мұндай бюджеттік құрылыммен бізде даму болмайды», - деп баса айтты ол.

Қазақстан субсидияларға қыруар қаржы жұмсаса, БАӘ өз экономикасын мүлде басқа тұрғыдан құруда.

«Дубайдағы керемет құрылыстарды мемлекет салған жоқ! Ол тек инфрақұрылым мен жағдай жасады. Қалғанының бәрі – тұрғын үй кешендері, сауда орталықтары, тіпті жасанды Blue Water Island аралын– әлемнің түкпір-түкпірінен келген жеке инвесторлар қаражатына салынды», – дейді сарапшы. 

Оның айтуынша, БАӘ орасан инвестиция тарта алды, ал Қазақстан, керісінше, шектен тыс қадағалау салдарынан инвестиция ағынын тежеп отыр.

Салыстыру үшін айтсақ, Дубайдың жылжымайтын мүлік нарығы 2024 жылдың қазан айында 16,7 миллиард доллар пайда көрді, бұл шамамен елдің жылдық бюджеті.

Ал Қазақстанда қаражаттың қомақты бөлігі реттелетін бағаларды ұстауға жұмсалады – мысалы, қоғамдық көлікті субсидиялауға. 

«Мәселен, Алматыда жол жүрудің нақты құны 310 теңгеден асады, ал халық үшін бар болғаны 120 теңге. Тек осы секторды субсидиялауға 2024 жылы шамамен 200 миллион доллар жұмсалды!». – деп жазады Байділдинов тиімсіз субсидиялардың орасан зор шығындарына тоқталып.

Сарапшының пікірінше, Қазақстанға дамуға баса назар аударатын бюджет реформасы керек, сондай-ақ бюджетті құлдиға тартатын субсидияларды қысқарту қажет. Байділдинов мұндай шаралар тұрақты өсімге жағдай жасап, күннен-күнге байқала бастаған бюджеттік дағдарысты еңсеруге мүмкіндік береді деп қорытындылады.