Тоқаев ұсынған адалдыққа тексеру жобасы заң жүзінде бекітіледі

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2022-2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасында бекіткен «Адалдық тексеру» жобасы заң жүзінде бекітілуге ұсынылды.

«Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында адалдыққа тексеру жүргізу тетігі қарастырылмаған. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы профилактикалық іс-шаралар жүйесіне адалдыққа тексеруді енгізу өте тиімді және уақтылы шешім болады. Бұл тексеру мемлекет пен халық мүдделеріне ықтимал залалдың алдын алады. Бұл институтты енгізу мемлекеттік аппараттың сапасын жақсартуға және азаматтардың сенімін арттыруға мүмкіндік береді. Заң адалдыққа тексерудің мақсаттарын, оны жүргізудің негізгі принциптерін, әдістерін, тексерілетін (тексеру жүргізілетін) адамдардың да, «тексерушінің» де құқықтары мен міндеттерін қарастыратын болады», - делінген «Адалдыққа тексеру жүргізу туралы» заң жобасына нормативтік-құқықтық саясат жөніндегі консультативтік құжатта.

«Президент Әкімшілігі адалдыққа тексеруді енгізуді тұжырымдамалық түрде қолдады. Тексеру тетігін толық егжей-тегжейлі көрсету үшін Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіне (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) мүдделі мемлекеттік органдарымен (Қарулы Күштер, Мемлекеттік прокуратура, Ішкі істер министрлігі, ҰҚК, АФМ, Әділет министрлігі ) бірлесіп тиісті заң жобасын дайындау тапсырылды» делінген құжатта.

Тексеру жүргізілген мемлекеттік қызметшінің құқықтары мен міндеттері де заңмен бекітіледі:

1) дыбыс және бейнежазбаны ықтимал пайдалана отырып, қызметке кірер алдында хабардар етілген келісімді алудың міндетті рәсімі;

2) оның нәтижелері жарияланғаннан кейін өзіне қатысты жүргізілген тексеру туралы ақпаратты алу;

3) тексеру нәтижелеріне сотқа дейінгі шағымдану.

Заң адалдыққа тексерудің (Integrity check) негізгі қағидаттарын, оны жүзеге асыру әдістерін, тексерілетін адамдардың да (оларға қатысты тексеру жүргізілетін) және «тексерушінің» құқықтары мен міндеттерін, тексерілетін лауазымды тұлғалар, тексеру нәтижелері үшін жауапкершілік шаралары тізбесін реттейді.

«Адалдыққа тексеру – бұл мемлекет пен халықтың мүдделеріне ықтимал залалдың алдын алу тетігі. Бұл институтты енгізу мемлекеттік аппараттың сапалы құрамдас бөлігін жақсартуға және азаматтардың сенімін арттыруға ықпал етеді», - деп атап өтті әзірлеушілер.

Заң жобасында құқық қорғау органдары мен арнайы органдар үшін адалдыққа тексеруді енгізу ұсынылады.

«Заң жобасын қабылдау сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары жүйесіне адалдыққа тексеруді (Integrity check) енгізуге бағытталған», - деп түсіндірді авторлар.