Өзбекстандағы референдум: ОСК сайлаушылардың 80 пайыздан астамы қатысқанын хабарлады

Өзбекстан Конституциясының жаңа редакциясы бойынша референдум өтті деп танылды. Түзетулер қабылданса, қазіргі президент Шавкат Мирзиеев 2040 жылға дейін билікте қала алады.

Дауыс берушілердің 80 пайыздан астамы қатысқанын 31 сәуірде өткен брифингте Өзбекстан Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Бахром Қошқаров мәлім етті.

«Сайлаушылардың қатысуын тіркейтін электронды жүйенің мәліметі бойынша, сағат 17:00-ге дейін тізімге енгізілгендердің 15 миллион 802 мың 95 азаматы дауыс берді», - деді Бахром Қошқаров.

Ол соңғы қорытынды дауыс беру қорытындысы бойынша шығарылатынын айтты. ОСК баспасөз қызметінің хабарлауынша, комиссия мүшелері дауыстарды санап жатыр. Әзірге өрескел бұзушылықтар тіркелмегені атап өтілді.

Бұған дейін ел билігі атап өткендей, дауыс беру үшін 11 мыңнан астам сайлау учаскесі ашылды, онда тіркелген 21 миллионнан астам сайлаушы дауыс бере алды.

Атап өтейік, Конституцияға енгізілетін өзгерістер жобасы «Бұл менің Конституциям» порталында 2022 жылдың 25 маусымында екі тілде жарияланған. Бірінші нұсқада олар Қарақалпақстанның егемендік мәртебесін алып тастауды және соның нәтижесінде оның республика құрамынан шығу құқығынан алып тастау туралы шешім қабылдады.

Қарақалпақтар бұған қарсы болып, көшелерде жаппай наразылықтар ұйымдастырды. Мұның бәрі наразылық білдірушілерді елеулі түрде басумен аяқталды. Ресми түрде билік ондаған қаза тапқан, жүздеген жараланған және ұсталғандар бар деген ақпарат таратты.

Нәтижеде жобадан Қарақалпақстанға қатысты дәл осы норма алынып тасталды. 2023 жылдың 10 наурызында Өзбекстан Парламентінің Заң шығару (төменгі) палатасы «Өзбекстан Республикасының Конституциясы туралы» жаңа конституциялық заң жобасын мақұлдап, республика Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша референдумды 30 сәуірге белгілеу туралы шешім қабылдады.

Референдум нәтижесінде Конституцияның жаңа редакциясына 27 жаңа бап қосылса, 128 баптың 91-іне өзгертулер мен толықтырулар енгізіледі. Конституцияда Өзбекстанның зайырлы және құқықтық мемлекеті де әлеуметтік мемлекет болып жарияланған.

Құжатта мемлекеттің әлеуметтік міндеттемелерін үш есе ұлғайту көзделген және «адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету» нормасы мемлекеттің жоғары мақсатына айналады». Сондай-ақ Сенат мүшелерінің санын 100-ден 65-ке дейін қысқарту қарастырылған.

Сонымен қатар Конституцияның жаңа редакциясында Қарақалпақстан Автономиялық Республикасының мәртебесін өзгерту көзделмеген. Бірақ сарапшылардың айтуынша, жаңа конституция референдум өткізуге бастамашы болған Өзбекстанның қазіргі президентін қайта сайлауға жол ашады.

Дегенмен, жаңа редакция аясында ел басшысының бірқатар міндеттері мен өкілеттіктері парламентке беріліп, президенттік мерзімі бес жылдан жеті жылға дейін ұзартылады.