Ата заңға Халық Кеңесіне арналған жеке бөлім енгізу ұсынылды

24 қаңтар 2026 16:01 Ләззат Сұңқар

Қазақстан Республикасының Ұлттық құрылтайында президент Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа ораған - Халықтық кеңестің құрылатынын мәлімдеді. Қазақстан Конституциясында Халық Кеңесінің мәртебесін халықтың мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган ретінде бекіту ұсынылып отыр, деп хабарлайды Orda.kz Конституциялық соттың баспасөз қызметіне сілтеп.

Кеңес Қазақстан халқы Ассамблеясы мен ұлттық Құрылтайдың міндеттерін өзіне алады. Құрамына 126 адам кіреді. Төрағаларды президенттің өзі тағайындайды.

Этносаралық және конфессияаралық келісім мәселелері де ҚХА-дан Халықтық кеңеске ауысады. Ол әлемдік діндер көшбасшыларының съезін өткізеді. Оны Конституцияға енгізіп, жаңа заң шығарады. Халықтық кеңес заң шығару бастамашылығы құқығына ие болады.

«Халық Кеңесі – Қазақстан Республикасының халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган», – деді Президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі, комиссия мүшесі Ержан Жиенбаев.

Оның айтуынша, Ата заңда Халық Кеңесіне арналған жеке бөлім қарастыру көзделуде. Бұл органның құрамы Қазақстан азаматтарының арасынан Мемлекет басшысы тарапынан қалыптастырылатын болады.

Халық Кеңесі ішкі саясаттың негізгі бағыттары бойынша, қоғамдық келісімді нығайту, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақтастықты қамтамасыз ету, сондай-ақ жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету мәселелері жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді деп жоспарлануда.

Сонымен қатар Ержан Жиенбаев атап өткендей, президент Халық Кеңесіне заң шығару бастамасы құқығын беру қажеттігін де айтқан. Бұл норма да конституциялық деңгейде бекітуді талап етеді.

Еске салсақ, Ұлттық құрылтайда осы мемлекет пен қоғам арасындағы өзара іс-қимылдың орнықты әрі түсінікті тетіктерін қалыптастыру мәселесі сөз болды. Осы тұрғыда Қазақстанның Халық Кеңесін құру туралы ұсынысты қоғамдық диалогтың тұрақты форматын институционалдық тұрғыда бекітуге бағытталған қадам және оған неғұрлым практикалық сипат берудің жолы ретінде аталды.

Халық Кеңесі шешім қабылдау жүйесіне кіретін тұрақты қоғамдық-мемлекеттік орган ретінде қарастырылып отыр. Оған этномәдени бірлестіктерден, мәслихаттар мен қоғамдық кеңестер арқылы қоғамдық ұйымдардан және әр өңірден 42 өкілден болады.

Жаңа институттың басты ерекшелігі ретінде оған заң шығару бастамасы құқығының берілгенін атап өтуге болады. Бұл қоғамдық құрылымдардың саяси үдеріске қатысу барысын түбегейлі өзгертеді. Кеңес аясында әзірленген ұсыныстар енді тек консультативтік форматта ғана емес, заңнама деңгейінде де қаралады.

Бір сөзбен айтқанда, қоғамдық және өңірлік сұраныстарды талқылап, нақты шешім табуына мүмкіндік беретін қосымша арна қалыптаспақ.

Қазақстан Республикасы президентінің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі Ержан Жиенбаевтың айтуынша, Халық Кеңесі халықтың мүдделерін білдіретін жоғары консультативтік орган болады.

Халық Кеңесінің мәртебесін Конституцияда бекіту үшін жеке бөлім көздеу қарастырылады. Біріншіден, Халық Кеңесі Қазақстан Республикасы халқының мүдделерін білдіретін мемлекетіміздің жоғары консультативтік органы екендігі туралы норманы көздеу қажет.

Оның құрамын Қазақстан Республикасы азаматтары қатарынан мемлекет басшысы тарапынан қалыптастырылып, келесілер қамтылуы керек:

Халық Кеңесінің мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары бойынша;
қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлікті және ынтымақтастықты нығайтуға;
мемлекет қызметінің қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілетуге қатысты ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу жөніндегі негізгі өкілеттіктерін регламенттеу.

Сонымен қатар президент Халық Кеңесі заң шығаруға бастамашылық ету құқығына ие болуы қажеттігін атап өтті. Бұл да Конституцияда бекітілуге тиіс.

Халық Кеңесінің құрылу, құрамын қалыптастыру тәртібі, өкілеттіктері мен қызметін ұйымдастыру мәселелері бөлек конституциялық заңмен айқындалатын болады. Халық Кеңесінің жоғарғы органы жылына кемінде бір рет шақырылатын Сессия болады.

Осылайша, Халық Кеңесі Қазақстан Халқы Ассамблеясы және Ұлттық құрылтай тәрізді тұрақты жұмыс істейтін орган болмайды.

Ақорданың мәлімдеуінше, парламент реформасы азаматтардан, қоғамдық ұйымдар мен саяси партиялардан түскен 1600-дей ұсынысты зерделеу негізінде жасалған.

Тоқаевтың ұсынысымен жақында Конституциялық кеңес құрылып, сарапшылар осы ұсыныстар негізінде Қазақстан Конституциясына енгізілетін нақты өзгерістерді әзірлеуі тиіс. Бұдан соң Конституцияға енгізілетін өзгерістер бойынша референдум жарияланады.

Тоқаев бұл іс жүзінде жаңа Конституция қабылдаумен бірдей екенін атап өтті. Мемлекет басшысы Қазақстан халқы ассамблеясы мен Ұлттық құрылтайдың тарихи миссиясы табысты аяқталғанын мәлімдеп, олардың орнына жаңа мемлекеттік орган – Халық кеңесі құрылатынын айтты.

Оқи отырыңыз:

Жаңалықтар

барлық жаңалықтар