Шалбарын шешуге мәжбүрлеген: адвокаттар Қостанайдағы СИЗО қызметкерлерін жауапқа тартуды талап етті

Республикалық адвокаттар алқасы Қостанайдағы уақытша ұстау изоляторында Арман Жұмагелдиевтің қорғаушыларын шешінуге мәжбүрленуіне байланысты ашық үндеу жасады. Адвокаттар ІІМ мен Бас прокуратурадан бұл оқиғаға кінәлілерді қылмыстық жауапкершілікке тартуды талап етті, деп хабарлайды Orda.kz. 

Республикалық адвокаттар алқасы президиумының мәлімдемесі оқиға сипаттамасынан басталады. 

«11 және 12 наурыз күндері адвокаттар Виктор Кривоносов пен Дәулет Байсейітов өздерінің қорғауындағы адамға барған кезде уақытша ұстау изоляторының қызметкерлері тарапынан қорлайтын талаптарға тап болды, соның ішінде киімдерін шешуге мәжбүрленді»

Республикалық адвокаттар алқасы адвокаттың мәртебесін төмендетуге наразылық білдірді, өйткені ол да судья мен прокурор сияқты ерекше жария-құқықтық мәртебеге ие.

«Дәл осы мәртебе адвокаттық иммунитетті қамтамасыз етеді, ол қорғауындағы істер бойынша тінту, тәркілеу және тергеу сияқты әрекеттерден қорғайды. Сондай-ақ, адвокаттық құпияны сақтау құқығын, қылмыстық іс материалдары мен мемлекеттік органдардың қызметтік ақпаратына қолжетімділікті, адвокаттық тапсырмалардың міндетті түрде орындалуын, сот мекемелеріне кедергісіз кіруді және заңда көзделген басқа да кепілдіктерді береді», деп жазылған мәлімдемеде.

РАА конституциялық нормалар мен халықаралық заңнамада адвокаттың мәртебесі мен рөлі нақты айқындалғанын еске салды. Коллегияның пікірінше, Қостанай уақытша ұстау изоляторының қызметкерлері адвокаттарға киімдерін шешуді талап етіп, лауазымдық өкілеттіктерін өрескел теріс пайдаланған. 

«Қостанай тергеу изоляторы қызметкерлерінің әрекеттері, яғни адвокаттарды қорлайтын тінту рәсімдеріне мәжбүрлеуі – жай ғана қызметтік өкілеттікті асыра пайдалану емес. Бұл әрекеттер қауіпсіздікті қамтамасыз етуге емес, күш көрсетіп, адвокаттардың кәсіби қызметін атқаруда негізсіз кедергілерге тап болуына бағытталған», деп жазылған мәлімдемеде. 

Мәлімдемеде бұл жағдайдың жалғыз оқиға емес екені айтылған.  

Бұған дейін Қостанай тергеу изоляторында әйел адвокатты кеуде тартқышы мен шұлығын шешуге мәжбүрлегені туралы хабарланған. Адвокаттар қорғаушыны өз клиентімен теңестіру орынсыз әрі жол беруге болмайтын әрекет деп санайды.  

«Адвокат – қылмыстық қудалау процесінің қатысушысы емес, жедел бақылауға жатпайды және қорғалған тұлғаға қолданылатын шектеулердің нысанына айнала алмайды. Оған қатысты мұндай шараларды қолдану заң талаптарына қайшы және қорғау құқығын қамтамасыз ететін адвокатура институтының мәнін бұзады. Адвокатты заң көмегін алушы тұлғамен теңестіруге тыйым салу ұлттық және халықаралық құқықта тікелей бекітілген», деп жазылған мәлімдемеде.

Республикалық адвокаттар алқасы ІІМ мен Бас прокуратурадан бұл жағдайға дереу әрекет етуді талап етеді.  

• Қостанай тергеу изоляторы қызметкерлерінің адвокаттардың құқықтарын бұзу фактісі бойынша қызметтік тергеу жүргізу.  
• Кінәлілерді қылмыстық жауапкершілікке тарту.
• Мұндай әрекеттерге жол берілмейтінін ресми түрде түсіндіру.  
• Адвокаттардың тергеу изоляторында қорғалушыларымен кездесуі кезінде құқықтарының сақталуын қадағалау механизмін енгізу.