Қазақстан бидай экспорты үшін Қытай мен Иранның ашылуын күтіп тұр

2022 жылғы рекордтық егіннің үлкен көлемі логистика мен бағаға байланысты ел қоймаларында қалып қойды.

2022 жылы рекордтық өнім жинаған Қазақстан астық экспортын толық жолға қоя алмады. Мұның бәрі логистика мен ресейлік астықтың Орталық Азияның дәстүрлі нарығына шығуына байланысты. ElDala.kz порталының хабарлауынша, егіннің ірі қалдықтары қоймаларда қалып қойған, ал экспорттық әлеует құрудың келешегі бұлыңғыр.

Қазақстан астық одағының Сауда комитеті порталға хабарлағандай, Қазақстан үшін дәстүрлі астық нарығы Өзбекстан, Тәжікстан, Ауғанстан, сондай-ақ Иран болып қалады. Бірақ, мысалы, Иранға жеткізілім тұрақты емес.

— Бір жағынан, Иран қиын серіктес, бірақ екінші жағынан, егер сіз төлемге қабілетті сатып алушыны және жүктерді жеткізуге арналған логистикалық шешім тапсаңыз, онда бұл нарық премиум болып табылады. Иран көп төлеуге дайын, себебі бұл ел көптеген санкциялармен шектелген, ал тұтыну көлемі 80 миллион адам болғандықтан ауқымды. Олар жемшөпті де, бидайымызды да сатып алуға дайын, – дейді комитет басшысы Александр Малов.

Немесе Қытай осыдан бес жыл бұрын 700 мың тонна ауылшаруашылық жүк экспорттаған. Пандемия кезінде бәрі дерлік тоқтап қалды. Ал қазір жөнелтулер өте аз, дегенмен Қазақстан ол жаққа бір маусымда 1 миллион тоннадан астам жүк жөнелте алады. Негізгі мәселе – астық тасымалдаушылардың жөнелту мүмкіндігі, ал контейнерлік тасымалдау құны жағынан әлдеқайда жоғары.

— Бір жағынан, Қытай бізбен түрлі дақылдарды – жемшөп, бидай, бұршақ дақылдарын жөнелту және тасымалдау мүмкіндігін талқылауға дайын сияқты. Екіншіден, қазір Қазақстанның өзі жүк ағыны жағынан ерекше қиын жағдайда тұр: олар тек астықты ғана емес, басқа да әртүрлі – көмірді, кенді және т.б. көбейтті. Бізге не істеу керек? Өткізу қабілетін дамыту. Біз өзіміздің сала бойынша, ҚТЖ – барлық тасымалдау тұрғысынан қараймыз. Оларға басымдық беру де қиын – кімге көп, кімге аз. Біз үшін қазір жабық, бірақ жақын арада ашылуы мүмкін нарықтарға қол жеткізу маңызды – оның ішінде  Қытай да, Иран да бар, - деді Малов.

Дегенмен, сарапшылар Грузияның Поти порты сияқты басқа нарықтарды қарастыруда, мұнда қуаттылығы жылына 1-1,5 миллион тонна болатын жаңа астық терминалын салу жоспарлануда. Бірақ тіпті порт инфрақұрылымында, әсіресе астық жүктеріне қатысты проблемалар бар. Қазір инвесторлар порт әлеуетін салуға белсенді түрде инвестиция салуда. Ал Қазақстан бір-екі жылдың ішінде Қара теңіз арқылы астық экспортының тұрақты нүктесін құра алады деген болжам бар.