Биылдан бастап МӘМС арқылы кімдер тегін емделе алады

Биылғы жылдан бастап Қазақстанда міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесінде жаңа ережелер күшіне енді. Олар қандай аурулар тегін емделетінін және медициналық көмектің сақтандырылу мәртебесіне тәуелді-тəуелді еместігін айқындайды, деп хабарлайды Orda.kz.

Ең басты өзгеріс — әлеуметтік маңызы бар ауруларды диагностикалау енді адамның сақтандырылған-­сақтандырылмағанына қарамастан жүргізіледі. Бұл ауыр дертке күдік туындап, жедел тексеру қажет болған жағдайларға қатысты.

Бұрын МӘМС мәртебесі жоқ пациентке диагностика тек туберкулёз немесе АИТВ қаупі болған кезде ғана тағайындалатын. Ал егер дәрігерлер онкологиялық ауруды немесе бауыр циррозына күдіктенсе, тексеру МӘМС шеңберінде, яғни тек сақтандырылған азаматтар үшін ғана жүргізілетін. Енді бұл талап жойылды.

1 қаңтардан бастап тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) аясында диагностика мен емдеу мынадай аурулар кезінде қолжетімді:

• туберкулёз;
• АИТВ-инфекциясы;
• қатерлі ісіктер;
• созылмалы вирустық гепатиттер және бауыр циррозы;
• психикалық және мінез-құлықтық бұзылыстар;
• орфандық (сирек кездесетін) аурулар;
• жүйке жүйесінің дегенеративті аурулары;
• орталық жүйке жүйесінің демиелинизациялық аурулары;
• эпилепсия;
• жедел миокард инфаркті (алғашқы алты ай ішінде);
• инсульттер (бір жыл ішінде).

Барлық скринингтік тексерулер, оның ішінде онкоскринингтер де енді МӘМС-тің бар-жоғына қарамастан тегін жүргізіледі. Бұл ең қауіпті әрі кең таралған ауруларды ерте анықтау мақсатында енгізілді.

Сонымен қатар МӘМС пакетінің өзі де өзгерді. Диспансерлік есепте тұрған бірқатар созылмалы аурулар бойынша емдеу мен бақылау толықтай МӘМС жүйесіне көшірілді.

Бұл тізімге мыналар кіреді:

• қант диабеті;
• балалар церебралды сал ауруы;
• дәнекер тіннің жүйелі аурулары;
• ревматизм;
• артериялық гипертензия;
• жүректің ишемиялық ауруы және басқа да жүрек патологиялары;
• төменгі тыныс жолдарының созылмалы аурулары;
• бүйрек аурулары, оның ішінде созылмалы бүйрек ауруы;
• ас қорыту жүйесі аурулары;
• тірек-қимыл аппараты мен дәнекер тін аурулары.

Мұндай пациенттер үшін бұл емдеуге толық қолжетімділікті білдіреді: емханаларда да, стационарларда да, оның ішінде дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мен қымбат препараттарды алу мүмкіндігі қарастырылған.

Денсаулық сақтау жүйесінің деректеріне сәйкес, Қазақстанда тек артериялық гипертензия диагнозымен диспансерлік есепте шамамен 1,5 миллион адам тұр. Бұл ауруды алғашқы медициналық-санитариялық көмек деңгейінде бақылауға болады, егер пациент тұрақты түрде тексеруден өтіп, дәрігерлердің ұсынымдарын орындаса. Алайда тәжірибеде асқынулар жиі кездеседі — жыл сайын 50 мыңға дейін инфаркт пен инсульт тіркеледі.

Мұндай жағдайларды емдеу өте қымбат: шығындар 7 миллион теңгеге дейін жетуі мүмкін. Мысалы, амбулаториялық диализдің орташа құны бір пациентке жылына шамамен 5 миллион теңгені құрайды. Көптеген отбасылар үшін бұл — көтере алмайтын салмақ.

МӘМС жүйесінің негізгі міндеттерінің бірі — азаматтарды дәл осындай қаржылық тәуекелдерден қорғау. Жылдық жарна шамамен 51 мың теңге болған жағдайда, пациент медициналық қызметтердің толық пакетіне қол жеткізеді.

Сонымен қатар МӘМС қорының өкілдері атап өткендей, созылмалы және әлеуметтік маңызы бар аурулары бар пациенттердің басым бөлігі мемлекет есебінен сақтандырылған — олар жеңілдік санаттарына жатады. 2026 жылдан бастап сақтандырылмаған азаматтардың бір бөлігі жергілікті атқарушы органдардың жарналары есебінен қамтылатын болады. Ал экономикалық тұрғыдан белсенді қалған қазақстандықтарға жүйеге ынтымақты негізде қатысу ұсынылады.

Бұл өзгерістер 2025 жылғы шілдеде Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойған МӘМС жүйесін және медициналық қызмет көрсетуді жетілдіру туралы заң аясында енгізілді. Билік өкілдерінің айтуынша, нәтижесінде денсаулық сақтау моделі негізінен сақтандыруға негізделген жүйеге айналып, барлық азаматтар үшін базалық медициналық көмекке кепілді қолжетімділік қамтамасыз етілуі тиіс.

Былтырғы жылдың соңында 2026 жылдан бастап Қазақстанда міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру ережелері өзгеретінін жаздық. Осы орайда 3,5 миллионнан астам азамат сақтандырылмай қалып отыр.

Қосымша ақпарат ретінде ұсынамыз:

2026 жылғы МӘМС-тің жаңа ережелері: Медициналық көмекті бюджеттен алуға бола ма?

МӘМС «санға» көшеді: денсаулық сақтау жүйесіндегі өзгеріс

Денсаулық сақтау министрлігінің жұмысына депутаттар наразы болды

Қазақстанда 622 стоматологиялық ұйым тексеріліп жатыр