Уақытымды қайтар: Қоғам белсенділері Конституциялық сотқа бірыңғай сағат белдеуін жою туралы шағым түсірді

Қоғам белсенділері біртұтас сағат белдеуін белгілеу туралы қаулының күшін жою үшін Конституциялық сотқа шағым түсірді. Бұл туралы  «Халықаралық құқықтық бастама» қоғамдық қорының заңгері Амангелді Шорманбаев айтты. Бұған дейін қоғам белсенділері Астананың әкімшілік сотында бірыңғай сағаттық белдеу белгілеу туралы қаулыға енгізілген түзетулердің күшін жоюға тырысты. Алайда талап арыз қарауға қабылданбады, деп хабарлайды Orda.kz.

 
Қоғам белсенділері өз шағымында қазақстандықтардың денсаулық сақтау, заң алдындағы теңдік, өмір сүру және мемлекет істерін басқаруға қатысу сияқты бес конституциялық құқығының бұзылғанын алға тартады. Шорманбаев түсіндіргендей, сағаттың ауысуына байланысты республиканың орталық және шығыс өңірлерінің тұрғындары денсаулықтарының нашарлағанын хабарлады. 

«Ерте түсетін қараңғылық белгілі бір дәрежедегі қылмысты, жол-көлік оқиғаларын және балалардың жол апатынан зардап шегуін жиілетуі мүмкін екенін көреміз. Қазақстанның белгілі бір аймақтарында адам өміріне қауіп төнетін техногендік жағдайлар жасалуда», - деп түсіндірді Амангелді Шорманбаев. 

Осы тақырып бойынша азаматтар арасында жүргізген сауалнама нәтижелері туралы баяндалды. Зерттеу нәтижелерін орталық басшысы, әлеуметтанушы, биофизик Жанар Жандосова баяндады.

«Біз зерттеу жүргізіп, оны үкіметтің бізге уәде еткенімен салыстырдық», - деп Жанар Жандосова.

Жанар Жандосова атап өткендей, коммутатор ауыстырылғанға дейін UTC+5 аймағында бес облыс болған (Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, БҚО және Ақтөбе), 2024 жылдың наурызында оларға Қазақстанның қалған аймақтары қосылды.

«Үкімет біртұтас уақыт белдеуін енгізгенде: уақыттың өзгеруі адамдарға оң әсер етеді, табиғи уақытпен сәйкестік болады деп мәлімдеді. Алайда, біз керісінше жағдайды көріп отырмыз. Бірыңғай уақыт белдеуін енгізу уақыт өзгермеген жерде – батыс аймақтарына оң әсерін тигізді. Орталық, әсіресе шығыс өңірлерде жаңа уақыттың кері әсері өте көп», - дейді Жанар.

Жанар Жандосова 1024 адам қатысқан әлеуметтік зерттеуге тоқталды. Күткендей, орталық және шығыс облыстардың тұрғындары сағаттың ауысуы туралы сөйлеп, оның әл-ауқаты мен көрсеткіштерді нашарлатқанын хабарлады. Сондай-ақ, зерттеу көрсеткендей сағаттың өзгеруі құрылыс, сауда және өндіріс салаларына да әсер етті.

«Шағын және орта бизнесті қорғау жөніндегі тәуелсіз кәсіподақ» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Елена Моткина сағат ауысуына байланысты Алматыдағы барахолкадағы сатушылардың жағдайы қалай қиындағаны туралы мәліметтермен таныстырды. Оның айтуынша, күннің ерте батуына байланысты базарлардағы сатып алушылар ағыны азайған. Көтерме және бөлшек саудамен айналысатын кәсіпкерлердің табысы күніне орта есеппен 100-150 мың теңгеден 30-40 мың теңгеге дейін төмендеді.

Қазір әр өңір тұрғындарының күндізгі сағаттары әртүрлі болғандықтан, олар тең емес жағдайда орналастырылған, яғни заң алдында барлығының тең құқығы жоқ. Сонымен қатар, қазір кешкі сағат 16:00 шамасында қараңғы түсетін аймақтарда балалардың қараңғыда үйлеріне қайтуы қауіпті бола бастады. 

Естеріңізге сала кетейік, 2024 жылдың 1 наурызынан бастап Қазақстанда біртұтас уақыт белдеуі белгіленген болатын.