Ақтаудағы жазықсыз 8 ай абақтыда отырған полиция бастығының шығынын енді мемлекет өтейді

Ақтау қалалық криминалдық полициясының бұрынғы басшысы Мейрамбек Кенбаев, биылғы жылдың ақпан айынан бері қамауда отырған. Ақыры соттың бірінші сатысында ақталып шықты. Еш дәлелсіз 8 ай бойы уақытша ұстау изоляторына отырып шыққан Кенбаевқа енді шығындарды мемлекет төлейді. Ал облыстық прокуратураның әрекетіне құқықтық баға берілуі мүмкін, деп хабарлайды Orda.kz. 

Үкім сот залында жарияланып, экс-полицей сол сәтте босатылды.

Іс құрамында қылмыс жоқ

Сот Кенбаевтың ісінен қылмыс саналатын әрекет таппады.
Тергеу органдары Кенбаевқа бірден бірнеше ауыр бап бойынша айып таққан болатын:

• есірткінің заңсыз айналымы;
• ұйымдасқан қылмыстық топтың ісіне қатысу;
• қызметтік өкілеттігін асыра пайдалану және алаяқтық.

Алайда сот айыптаудың дәлелдемелерін жеткіліксіз деп тауып, мынадай шешім шығарды:

Сот Кенбаевқа қатысты қамауда ұстау бұлтартпау шарасын жойып, оны сот залынан дереу босатуға қаулы етті. Сонымен қатар Кенбаевтың заңсыз қылмыстық қудалау салдарынан келтірілген зиянды өтеу құқығы мойындалды.

Телефондар мен өзге заттай дәлелдемелер иелеріне қайтарылып, сот шығындары мемлекет есебінен өтелмек.

Іс бір ғана нашақордың сөзіне құрылған

Бұған дейін Кенбаевтың туыстары Orda.kz-ке берген мәліметінде, іс нашақорлыққа тәуелді азаматтың қысыммен берген жалған айғақтарына негізделгенін айтып сұхбат берген.

«Ш. есімді азамат бұрын полициямен байланыста болған, құпия көмекші ретінде жұмыс істеген. Кейін есірткі сақтағаны үшін ұсталған. Сол адам: «Кенбаев маған есірткі берген» деп көрсеткен. Бірақ ешқандай нақты дәлел, сараптама, тіпті заттың өзі де табылған жоқ», — дейді ағасы Түгелбай Кенбаев.

Оның айтуынша, Кенбаев өзіне қарсы қозғалған істі тек 2025 жылдың 28 қаңтарында, алғашқы тергеуге шақырылған кезде ғана білген. Бұған дейін оның телефоны тыңдалған, үйі мен отбасы 5 ай бойы бақылауда болған.

Тергеу барысында бірқатар процессуалдық заңбұзушылықтар анықталған:

• күдіктіге тергеу мерзімінің ұзартылуы туралы хабарланбаған;
• оның құқықтары (ҚПК 194-бабы) дер кезінде түсіндірілмеген;
• іс материалдарымен танысу мүмкіндігі тек Бас прокуратура мен Президент Әкімшілігіне шағым түскеннен кейін ғана берілген;
• Куәгерлерге қысым мен қабылдаудан бас тарту
• Туыстарының айтуынша, тергеу өзге есірткі істері бойынша ұсталған адамдарға Кенбаевқа қарсы куәлік ету үшін қысым көрсеткен.

«Кейбір күдіктілерге Кенбаевтың суретін көрсетіп: «Осы адамнан есірткі алғаныңды раста. Сонда бұлтартпау шарасын жеңілдетеміз» деп уәде берген. Көбі бас тартқанымен, қысым туралы ресми мәлімдеуге қорыққан», — дейді Түгелбай Кенбаев.

Сонымен қатар, сот екі жеке ұйғарым шығарды:

• Облыстық прокуратураның әрекетіне құқықтық баға беру үшін Бас прокуратураға жолданды;
• Айыптау тарапының басты куәгеріне қатысты, оның айғақтарын сот қайшы және күмәнді деп таныды.

Әуелі іс сотқа ҚР Қылмыстық кодексінің бірден төрт бабы бойынша айыптау актісімен түскен:

• 262-баптың 3-бөлігі – ұйымдасқан қылмыстық топқа қатысу;
• 297-баптың 4-бөлігі – есірткі заттарын сату;
• 362-баптың 4-бөлігі 3-тармағы – қызметтік өкілеттігін асыра пайдалану;
• 190-баптың 3-бөлігі 2-тармағы – алаяқтық.

Алайда соттағы жарыссөз барысында мемлекеттік айыптаушы 262-бап бойынша (ұйымдасқан қылмыстық топ) айыптаудан бас тартты, ал 362-баптағы «өкілеттігін асыра пайдалану» бабы 366-бапқа («пара алу») ауыстырып қайта сараланды.

Кенбаевқа қатысты үш айдан астам уақыт бойы жасырын тергеу амалдары жүргізілгенімен, оның кінәсін дәлелдейтін айғақ табу әрекеттері ешқандай нәтиже бермеген.

Жалпы, сотқа дейінгі тергеу мен сот процесі 11 айдан астам уақытқа созылып, оның 8 айын Кенбаев қамауда өткізді.

Сот тергеуінің қорытындысы бойынша айыптау тарапының ұстанымы негізсіз деп танылды: ұсынылған дәлелдер қайшы, кінәні растайтын объективті деректер жоқ, ал материалдардың елеулі бөлігі жарамсыз деп танылды.

Кінәсіздік презумпциясы қағидатын басшылыққа ала отырып, сот Мейрамбек Кенбаевты толық ақтады.