КСРО кезінде жоғалған мұра: қазақ ит тұқымдарының өз мерекесі болады

Экология министрі қазақы тұқымды иттер күні 3 қыркүйекте аталып өтсін деп ұсынды , деп хабарлайды Orda.kz.

Тазы мен төбет — қазақ халқының мақтанышы, Жеті қазынаның бірі. Тазы — маңызды аңшы ит болса, төбет ғасырлар бойы көшпелі халықтың малы мен үйін қорғап келген. Бұл тұқымдар Қазақстан тарихымен тығыз байланысты, олардың бейнелері тіпті 12 мың жылдан астам уақыт бұрынғы петроглифтерде де кездеседі.

Алайда, кеңес дәуірінде тазы мен төбеттердің саны экономикалық, саяси және идеологиялық өзгерістердің әсерінен күрт азайған, деп атап өтті Экология министрлігі. Бүгінде билік бұл ерекше тұқымдарды сақтау және оларға деген қызығушылықты қайта қалпына келтіруге күш салып жатыр.

«Президент осы тұқымдарға ерекше назар аударады. 2023 жылдың 3 қаңтарында қазақ тұқымды иттерді сақтау және көбейту жөніндегі іс-әрекеттердің құқықтық, ұйымдастырушылық және экономикалық негіздерін анықтайтын заң қабылданды. Қазіргі таңда үкімет оларды жойылып кетуден және араласып кетуден қорғау шараларын қабылдап жатыр»,  деп жазылған «Ашық НҚА» сайтында жарияланған жобада.

Неге 3 қыркүйек?

Бұл күні Халықаралық кинология федерациясы (FCI) тазыны ресми тұқым ретінде мойындап, Қазақстанды оның стандартын сақтау құқығына ие етіп бекіткен. Бұл қазақ тазысының толық халықаралық мойындалуына алғашқы маңызды қадам болды.

«Қазақ тұқымды иттер күнін мерекелеу қоғамның тазы мен төбеттердің таза тұқымдарын сақтауға деген назарын аударады. Сонымен қатар, бұл кинология саласының дамуына, жаңа жұмыс орындарының ашылуына, салық түсімдерінің артуына және экономикалық өсімге ықпал етуі мүмкін»,  деп жазылған түсіндірме жазбасында.

Мереке тарихына осы тұқымдарды күтіп-баптау және өсіру ерекшеліктеріне арналған дәрістер, көрмелер, жарыстар мен семинар өткізілуі жоспарланған. Бұл Қазақстан ішіндегі ғана емес, этнография мен қазақ мәдениетіне қызығушылық танытатын шетелдік туристер арасында да қызығушылықты арттырады деп күтілуде.

«Сонымен қатар, мереке ит өсірушілер, кинологиялық ұйымдар және ұлттық тұқымдарды ұнатушылар үшін маңызды оқиға, оларға тәжірибе алмасу, көрмелер мен халықаралық жарыстарға қатысу мүмкіндіктерін кеңейтеді»,  деп санайды министрлік өкілдері.

Енді соңғы шешімді күту ғана қалды. Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті «Ашық НҚА» сайтында қаулы жобасын жариялап, құжатты қоғамдық талқылау 2025 жылдың 17 ақпанына дейін жалғасатынын хабарлады.