Алматының жаңа бас жоспары құрылыс салушылар мен шенеуніктердің қылмысын заңдастырған – сарапшылар

Алматының жаңа бас жоспары көптеген заңбұзушылықтармен қабылданған және тек көпқабатты және жинақы құрылысты заңдастырған. 

Мамандардың айтуынша, бұл қала құрылысы саласындағы мыңдаған қылмыстар оңай өтіп кететін болашақ жобаларды жабуға бағытталған. Orda.kz оңтүстік мегаполистің инфрақұрылымдық өміріне бей-жай қарамайтын сәулетшілер, заңгерлер мен экологтардың пікірлерін жинады.

Сараптамалық комиссия «Алматы қаласының бас жоспарын түзету» жобасына кешенді қала құрылысы сараптамасын жүргізді. Құжатты мұқият зерделеген мамандар олардың көптеген ескертулері бас жоспарда көрсетілмеген деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, қорытындыға комиссия мүшелерінің кейбірі қол қоймаған. Бұдан шығатыны, әкімдік бас жоспар жобасын одан әрі қандай да бір органдардың қарауына және бекітуіне жіберуге құқығы жоқ. Дегенмен, оны қалалық мәслихат пен үкімет бекітіп қойған.

Жоспарды бекітудің міндетті тәртібін бұзу фактілері анықталып қана қойған жоқ, сонымен бірге ол Алматының маңызды мәселелерін ескермей, жағдайды одан сайын шиеленістіре түсті. Олардың қатарында көп жылдар бойы жинақталған экологиялық жағдайдың үздіксіз нашарлауы, қауіпті аурулардың өсуі, әлеуметтік инфрақұрылым мен инженерлік желілерге ауыр жүктеме, шексіз кептелістер және басқа да көптеген әлеуметтік, экологиялық, сейсмикалық және техногендік қауіптер жатады. 

«Жаңа бас жоспар – құрылыс бизнесі мен сиам егіздері сияқты бірігіп кеткен жемқор бюрократия өздерінің лас істерін жасырып, қылмыстық іздерді дамытудан пайда әкелетін алтын қоржын. Ал біз қаламыздың  қирап жатқанына бейжай қарай алмаймыз», - деп атап өтті қаланың инфрақұрылымы мәселесіне тоқталған  заңгер Мұрат Қасенов. 

Эколог Абай Ерекенов Алматыда бүгінде мыңдаған заңсыз ғимараттар бар екенін, олардың бір бөлігі геологиялық қиратындыларға салынғанын айтады. Оның айтуынша, жаңа бас жоспар бұл алаяқтықтардың барлығын заңдастырып отыр.

Өз кезегінде сәулетші Валерия Бөкейханова құжат авторларының халық санының өсуі мен жаһандық жылынумен бірге ушығып бара жатқан су тапшылығы мәселесін ескермейтінін айтады.

Ал инженер Василий Мартынов жойқын жер сілкінісі болған жағдайда үйінділер астында қалған ең көп адамдарды құтқаруға болатын «алтын сағат» жоғалатынын ескертеді.  Өйткені көпқабатты үйлер көп салынған жерлерде құтқару техникасының қозғалуы өте қиын.

Жоғарыда аталған мәселелерге байланысты мамандар келесі талаптарды алға тартты:

• 28.04.2023 жылғы «Алматы қаласының бас жоспарына түзетулер енгізу» жобасы бойынша жиынтық сараптамалық қорытынды және «Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі бас жоспары» жобасы бойынша 27.01.2023 жылғы  № 1 қоғамдық талқылау хаттамасы заңсыз деп танылсын;

• Алматы қаласы мәслихатының 21.04. 2023 жылғы № 6 шешімімен «Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі бас жоспары» жобасын бекіту Қазақстан Республикасының Конституциясына, заңнамасына сәйкес келмейді деп танылсын;

• «Алматы қаласының бас жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 03.05.2023 жылғы № 349 қаулысын бекіту заңсыз деп танылсын және оның күші жойылсын.

Өз кезегінде Orda.kz редакциясы Алматы әкімдігіне түсініктеме беруді сұрап сауал жолдады. Төмендегідей жауап алынды:

«Сараптау комиссиясының барлық мүшелері өздері қараған «Түзетулер» бөлімдері бойынша ескерту берді. Бас жоспарды әзірлеушілер ескертулерге, соның ішінде үндеу авторларына биылғы жылдың 1 мамырында жауап берді. Сол күні бұл жауаптар жергілікті қорытындыларды дайындау жөніндегі сараптама комиссиясының мүшелеріне жолданды. Онда қабылданған ескертулер ескерілді, бұл қаланың жаңа бас жоспарының мәтіндік және графикалық материалдарында көрініс тапты. Сараптамалық комиссияның кеңесші мүшелерінің ұсыныстары консультативтік сипатта болатынын атап өткен жөн. Тиісінше, ескертулерге жауаптарды қабылдау немесе қабылдамау туралы шешім олардың жергілікті қорытындыларын әзірлеу кезінде сараптама комиссия мүшелерінің аттестатталған сарапшыларына тиесілі». 

Сондай-ақ әкімшілік сараптама комиссиясының бір топ мүшелерінің алқалы жергілікті қорытындысы сараптама жүргізу тәртібін бұза отырып дайындалғанын мәлімдеді.

«Дәлірек айтқанда, бір құжатта бас жоспар жобасына ескертулер қорытындылармен біріктірілді - бұл ескертулерге жауап беру тәртібі жоқ дайын жергілікті қорытынды. Осылайша, жоба авторларының жобалық шешімдерді қорғау құқығы бұзылды» делінген әкімдіктің жауабында.

Жалпы, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті төрағасының бұйрығымен құрылған комиссияның құрамына 33 маман енді.