Жетісу өңіріндегі кешендегі қазба жұмыстары кезінде 30 ескерткіш табылды

Таусамалы археологиялық кешенінде жүргізілген қазба жұмыстары кезінде тарихи-мәдени мұраның 30 ескерткіші табылды. Олардың ең бірегейлері Қайрақкөл мен Күнгей тау жоталары аймағында табылды, деп хабарлайды Orda.kz.

Археология институты мамандары Сергей Ярыгин мен Николай Ильдеряков екі жылдан бері ғұн-сармат дәуіріндегі Таусамалы көне кешенінде ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізіп келеді, деп жазады 24.kz. Қазір олар Қайрақкөл мен Күнгей тау жоталарының маңында барлау жұмыстарын жалғастыруда. Экспедицияның негізгі міндеті – таңба белгілерін тауып, бекіту. Мұнда олар ең ерекше оншақтысын тапты. Ең кереметі – қос таңба.

«Белгілер ерте темір дәуірінен кейінірек, орта ғасырларға жатады. Біріншіден, таңбасы, яғни  меншіктің белгісі бар, ол біреуге тиесілілікті білдіреді. Белгілі бір аумақ осылай белгіленеді, қандай да бір ғұрыптық, салтанатты іс-шара тойланған. Бұл жерде не екі түрлі адамдар тобы, не әртүрлі адамдар келісіп шығарған. Мұнда біз не одақтастықты, не келісім болғанын көреміз», - дейді  Әлкей Марғұлан атындағы Археология институтының жетекші ғылыми қызметкері Сергей Ярыгин. 

Мұнда таңба белгілерінен басқа ерте темір дәуірінен орта ғасырларға дейінгі петроглифтердің тұтас кешендері табылды. Негізінен бұл тау ешкілері мен жыртқыштардың зооморфты бейнелері, сондай-ақ аң аулаудың тұтас көріністері.

«Атқа мінген тау ешкіні көреміз. Бейне ерте темір дәуіріне жатады. Бұл тау ешкінің мен салт аттының бейнесінен анық көрінеді - аяқтары жылқының тұсынан ұзын салбырап тұрған адам бейнесі. Бұны үзеңгілер этнографиялық тұрғыдан суреттелмегенімен, ежелгі көшпенділердің салт аттыны бейнелегенімен түсіндіруге болады», - деді  Сергей Ярыгин. 

Қазір ірі елді мекендерге біршама жақын орналасқан аумақты зерттеу ғалымдарға ежелгі адамның көші-қон жолы да осы жерден өткенін анықтауға мүмкіндік берді.

«Керуеннің суреті жолдың бар екенін көрсетеді. Бұл жерде ең алдымен жол бейнеленген, яғни  сауда-саттық болуы мүмкін. Бұл жерде бірден үш еселенген палимпсестті байқауға болады. Бірінші сурет қола дәуіріне, екіншісі ерте кезеңге қатысты. Темір дәуірі. Орта ғасыр бірден суреттеледі. Олардың барлығы да орта ғасырда түйелер тізбегінен керуен құраған», - деді Әлкей Марғұлан атындағы Археология институтының қызметкері Николай Ильдеряков.

Тарихи-мәдени мұра ескерткіштерінің негізгі бөлігі Қайрақкөл тауларында шоғырланған. Екі жылдық жұмыс барысында ғалымдар 30-ға жуық сәулет нысанын анықтады. Сондай-ақ олардың кейбіреулері Қаракүнгей тауларының шығыс беткейінде орналасқан. 

Тарихи-мәдени мұраның жалпы кешеніне петроглифтер шатқалы, қорым, киелі орын және көне қоныстар кіреді. Енді ғалымдардың басты міндеті – көне жәдігерлердің негізгі қорын анықтап, археологиялық картаны ретке келтіру және толықтыру. Ал содан кейін нысанды аттестациялау басталады.

Бұған дейін көне қала Алтын Орданың астанасы Атырау облысындағы Сарайшық қаласынан 25 шақырым жерден табылған болатын. Қазба орнынан қыш ыдыстар, тиындар және қыш құмыралардың сынықтары табылды. Болжам бойынша, табылған қала маңында сол кезеңге жататын жерлеу орны бар, онда сол кезеңнің беделді тұлғасының сүйегі жатуы мүмкін.