Қазақстандықтардың аты-жөндері жаңа латын қарпімен жазылады

Қазақстанда биыл азаматтардың аттарын латын әліпбиінде жазудың ережелерін әзірлеу жоспарланып отыр. Бұл туралы Мәдениет және спорт вице-министрі Нұрғиса Дәуешов мәлімдеді.

Жуырда үкімет жанындағы Ұлттық комиссия латын графикасына негізделген әліпбидің қайта қаралған нұсқасын мақұлдады.

«ҚР азаматтарының аты-жөндерін латын әліпбиінде жазу ережелерін әзірлеу; латын графикасы негізінде ел аумағындағы географиялық нысандар мен олардың құрамдас бөліктерінің атауларын стандарттауды әзірлеу жоспарлануда», - деді Дәуешов департамент кеңесі барысында.

Оның айтуынша, 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны жүзеге асыру мақсатында биыл 118 іс-шара өткізу жоспарланған. Атап айтқанда, президенттің «Қазақ алфавитін кирилл алфавитінен латын графикасына көшіру туралы» жарлығына өзгерістер енгізілді.

Сондай-ақ, 2020-2025 жылдарға арналған Қазақстан Республикасында тіл саясатын іске асырудың мемлекеттік бағдарламасына өзгерістер енгізу жоспарланып отыр.

Бұған дейін Мәдениет және спорт министрлігі тіл саясаты комитетінің басшысы Әділбек Қаба хабарлағандай, 2023 жылдан бастап бірінші сыныптан бастап балалар латын графикасына негізделген қазақ алфавитін оқи бастайды.

«Біздің ғалымдар бұл бағытта бір жарым жылдан астам уақыт жұмыс істеді. Әліпби бүкіл ел бойынша ашық талқыланып, практикалық сынақтар өткізілді. Жазудың, оқудың және қолданудың қарапайымдылығы көп жағынан қарастырылды. Егер мақұлданса, латын графикасына негізделген әліпбиге кезең-кезеңімен көшу жұмыстары басталады», - деді Әділбек Қаба 10 ақпанда онлайн-кездесу барысында.

Спикердің айтуынша, 2021 жылы мұғалімдер алфавит бойынша оқудан өтеді. Орфографиялық және орфоэпиялық сөздіктер мен анықтамалықтар дайындалған.

«2021 жыл латын графикасына негізделген алфавитті енгізуге дайындық жылы болып саналады. Балабақшаларда білім беру 2022 жылы басталады. Ал 2023 жылдан бастап бірінші сынып оқушылары латын графикасын оқытуды бастайды», - деді Әділбек Қаба.

Латын қарпіндегі қазақ әліпбиінің соңғы нұсқасын кім бекітеді?

Түрік әліпбиіне ұқсас болғанымен, түрік немесе әзірбайжан типі емес. Әліпбиді дайындауға үлкен орфографиялық жұмыс тобы қатысты: Тіл білімі институтының, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің, Назарбаев Университетінің және басқа жоғары оқу орындарының ғалымдары, екі ғылыми орталық, 11 ғылыми ұйым, дейді сарапшылар.

Басқа елдердегі тәжірибе көрсеткендей, 90% жағдайда әліпби жобаларын президент мақұлдайды. Жеті пайызда әліпбиді үкімет, ал үш пайызда - парламент немесе арнайы комиссия мақұлдады.

Енді соңғы сөз Президент Қасым-Жомарт Тоқаевта.