Технология көмегімен құрықталған қазақтардың лагердегі тауқыметі

Шыңжаң аймағындағы түркітілді мұсылмандарды қытайлықтар технология көмегімен аңдып, "қауіпті" деп танығандарын саяси лагерлерге жіберіп отырған.

Халықаралық Human Rights Watch ұйымының тұжырымдасынша екі мыңнан аса адам сондай әдіспен құрықталған.

"Ақсу тізімі Қытайдың Шыңжаңдағы түркітілді мұсылмандарды технология көмегімен қудалау әдісін барынша аша түседі. Қытай үкіметі тізімдегі адамдардың отбасына жақындарын не үшін ұстағанын және қазір қайда отырғанын түсіндіруі тиіс", - деді ұйымның Қытай бойынша зерттеушісі Мая Ванг.

Шыңжаң тұрғындарын жаппай аңдитын бағдарлама жайлы Human Rights Watch алғаш рет 2018 жылы ақпан айында хабарлаған. Бағдарлама көмегімен "жүріс-тұрысы күмәнді" адамдарды белгілеп отырған. Белгіленгендерді саяси тәрбиелеу лагерлеріне немесе өзге орындарға жіберіп отырған. Ең қиыны, бұл тізімге күмәнсіз адамдардың да енуі оңай екенін ескертеді.

"Шыңжаңда түркітілді мұсылмандарды жаппай аңду және күшпен ұстау Қытай конституциясы мен халықаралық адам құқығы жөніндегі құжаттарға қайшы. Қытай конституциясының 37-бабына сәйкес, кез келген адамды ұстау үшін сот пен прокуратура рұқсаты керек", - делінген мақалада.

Лагерлер жайлы алғашқы дерек көздері 2017 жылдың көктемінде таратылған. БҰҰ  миллионға жуық адамның еркінен тыс қамауда отырғанын мәлімдеген.

Қытай үкіметі алғашында бұл лагерлердің барын жоққа шығарып, кейіннен оны "экстремизмге қарсы шара" деп атап, адамдар еркінен тыс отырған лагерлерді "тіл үйреніп, кәсіпке баулитын " орталықтар деп түсіндірді.