Таяу Шығыстағы жағдай: Трамптың мың құбылуы мен жоғары лауазымды тұлғалардың өлімі

АҚШ пен Израильдің Иранға кейінгі күндердегі шабуылдары тек әскери нысандармен шектелмей, энергетика, инфрақұрылым және бейбіт тұрғындарға да әсер етті. Аймақта жаңа соғыс кезеңі басталғандай әсер қалдырады. Orda.kz тілшісі аймақтағы жағдайға шолу жасады.

Газ инфрақұрылымына соққы

АҚШ пен Израиль Иранның Парсы шығанағы жағалауындағы газ және мұнай-химия нысандарына соққы жасады. Шабуыл Асалуйе өнеркәсіптік аймағын қамтыды. Бұл аймақ — Иран үшін стратегиялық маңызды. Мұнда әлемдегі ең ірі газ кен орындарының бірі — «Оңтүстік Парс» орналасқан. Ол Иранның ішкі газ қажеттілігінің шамамен 70 пайызын қамтамасыз етеді.

Соққылардан кейін әлемдік нарықта табиғи газ бағасы бірден өсті. Бұл жағдай қақтығыстың тек аймаққа ғана емес, жаһандық экономикаға да әсер ете бастағанын көрсетеді.

Осыдан кейін АҚШ президенті Дональд Трамп Израиль енді Ирандағы «Оңтүстік Парс» газ кен орнының нысандарына соққы жасамайтынын мәлімдеді.

«АҚШ бұл шабуыл туралы ештеңе білмеді, ал Қатар оған ешқандай түрде қатысқан жоқ және оның болатынынан да бейхабар болды»,  деп жазды ол Truth Social әлеуметтік желісінде.

Оның айтуынша, Израиль бұл соққыны «Таяу Шығыстағы жағдайға ашуланғандықтан» жасаған.

Трамп шабуыл салдарынан кен орнындағы нысандардың тек шағын бөлігі ғана зақымданғанын атап өтті. Сондай-ақ ол «егер Иран мүлде кінәсіз тарапқа — бұл жағдайда Қатарға — қарсы орынсыз шешім қабылдап, шабуыл жасамаса, Израиль бұдан былай аса маңызды әрі құнды «Оңтүстік Парс» газ кен орнына соққы жасамайды» деп мәлімдеді.

Иранның жауабы қандай болмақ?

Тегеран бұл шабуылдарға жауап беретінін ашық мәлімдеді. Иран билігі «агрессия көзіне» соққы жасайтынын айтып, шабуыл жасалған елдердің аумағындағы энергетикалық және газ нысандары да нысанаға алынуы мүмкін екенін ескертті.

Мемлекеттік телеарна ықтимал нысандардың тізімін жариялады. Олардың ішінде Сауд Арабиясы, Катар және Біріккен Араб Әмірліктеріндегі нысандар бар.

Қатар ирандық екі дипломатты елден шығарды

Қатар Иранның әскери атташесін және қауіпсіздік жөніндегі атташесін елден шығаратынын мәлімдеді. Сыртқы істер министрлігі олар «нон грата персона» деп танылғанын айтып, 24 сағат ішінде елден кетуді талап етті. Бұл шешім Иранның Қатарға қарсы шабуылдары мен елдің егемендігіне қауіп төндірген әрекеттеріне байланысты қабылданған.

Қатар билігі қажет болған жағдайда ұлттық қауіпсіздігін қорғау үшін қосымша шаралар қабылдайтынын да ескертті.

«Иранға деген сенім толық жойылды»

Сауд Арабиясы мен Парсы шығанағындағы басқа да араб елдері Иран тарапынан шиеленіс күшейсе, соған сай жауап беретінін мәлімдеді. Бұл туралы Сауд Арабиясының сыртқы істер министрі Фейсал бин Фархан айтты.

«Егер Иран Парсы шығанағындағы араб мемлекеттері оның агрессиясына жауап бере алмайды деп ойласа, ол қателеседі. Сауд Арабиясының да, өңірдегі басқа елдердің де бұған жеткілікті әскери мүмкіндігі бар, қажет болған жағдайда біз оны толық пайдаланамыз»,  деді министр Эр-Риядта өткен 12 араб және ислам елдерінің СІМ басшылары кездесуінен кейінгі баспасөз мәслихатында.

Сондай-ақ ол Иранға деген «сенім толық жойылғанын» айтып, Тегеран көрші елдермен диалогқа сенбейтінін жеткізді.

Жоғары шенді тұлғалар қаза тапты

Қақтығыс тек инфрақұрылыммен шектелмей, Иран билігінің жоғарғы эшелонына да соққы болды. Тегеранда жасалған әуе шабуылы кезінде барлау министрі Эсмаил Хатиб қаза тапты. Израиль қорғаныс министрі Исраэль Кац бұл операцияны жоғары деңгейдегі ирандық тұлғаларды жою саясатының бір бөлігі екенін мәлімдеді.

Кейінірек Иран президенті Масуд Пезешкиан Хатибтің қаза болғанын ресми түрде растады.

Бұған дейін де Иранның қауіпсіздік қызметінің басшысы Әли Лариджани мен «Басидж» ұйымының жетекшісі Голамреза Сулеймани өлтірілгені хабарланған еді.

Ливан мен Израильдегі шабуылдар

Қақтығыс географиясы кеңейіп жатыр. Бейрутта Израильдің әуе соққысы салдарынан орталық алаң маңындағы тұрғын үй қирады. Ал Иран өз кезегінде Израиль аумағындағы әскери нысандарға соққы жасағанын мәлімдеді. БАҚ деректеріне сүйенсек, Бен-Гурион әуежайы нысанаға алынған, мақсат — жанармай құятын әскери ұшақтар болуы мүмкін.

Сонымен қатар Сауд Арабиясының астанасы Эр-Рияд пен Катар аумағына жасалған ықтимал соққылардың видеолары тарады.

Қаза тапқандар саны өсіп жатыр

Иранның Қызыл Жарты Ай ұйымының мәліметінше, АҚШ пен Израильдің шабуылдары салдарынан 20 мыңнан астам адам қаза тапқан. Олардың арасында 206 бала мен жасөспірім бар, оның 13-і бес жасқа да толмаған.

Сонымен қатар қақтығыс басталғалы Иран аумағында 54 мыңнан астам тұрғын үй қирағаны айтылды.

Оқи отырыңыз:

• Иранның барлау министрі Исмаил Хатиб қаза болды
• Иран Лариджанидің өлімін растады, Израильге түнімен соққы жасалды — Таяу Шығыстағы жағдай
• Иран соғысында қол ұшын бермеген еуропалықтарға Трамптың өкпесі қара қазандай