Ресей елшісі Қазақстандағы орыс тілінің мәртебесі туралы сөз қозғады

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев құрып жатқан басқарушы ортада шектен шыққан ұлтшылдық және русофобиялық көзқарастағы адамдар қатары көбеймейді. Бұл туралы Ресейдің Қазақстандағы елшісі Алексей Бородавкин мәлімдеді.

Дипломат ресейлік «Независимая газета» басылымына сұхбат берді. Басылым журналисі Бородавкиннен Қазақстандағы орыс тілінің жағдайы, сондай-ақ қазақ елі ұлтшылдықтың күшеюі туралы не ойлайтынын сұрады.

«Мойындауым керек, сіз атап өткен мәселелер мен сұхбаттың алдыңғы бөлігінде айтқанымнан гөрі жиі кездеседі. Менің ойымша, бұл ресейлік-қазақстандық қарым-қатынастардың шынайы бейнесін бұрмалайды» деп жауап берді елші.

Сонымен бірге, Бородавкин « шынында да қазақ қоғамында ұлтшылдықтың өршіп бара жатқанын» мойындады. Бұл тіл патрульдері сияқты экстремистік көріністерге де қатысты.

«Бірақ бұл «үңгірлік ұлтшылдық» Қазақстан президенті әкімшілігі жетекшілерінің бірі сипаттағандай, бұл билік тарапынан қолдау таппайды, сонымен қатар заңмен қудаланады. Аса ұлтшылдық және орысофобиялық көзқарастарды ұстанатын адамдар қазір де бар. Қазір президент Тоқаев құрған қазақ мемлекетінің басшылығы бұл сұрақты шектейді» деп қосты ресейлік дипломат.

Оның айтуынша, тек 2021 жылы ғана мемлекеттік қоныстандыру бағдарламасы бойынша Қазақстаннан Ресейге 25 мыңнан астам адам кеткен. Бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан посткеңестік кеңістікте көш бастап тұр.

«Елден кетудің негізгі себептері - отбасын біріктіру және Ресейдегі жақсы әлеуметтік-экономикалық өмір сүру жағдайлары: жоғары жалақы, жайлы орта, денсаулық сақтау мен әлеуметтік қорғаудың жоғары деңгейі, зейнетақы мен жәрдемақы. Бірақ сол ресейліктерден қандай да бір мақсатты қудалау мен кемсітушілік туралы шағымдарды естімейміз» деді Бородавкин.

Славяндар барлық билік құрылымдары басшылығында отыр

Ол орыстар мен славяндардың барлық билік құрылымдарының басшылығында: парламентте, үкіметте, облыстық әкімшілікте және басқа да мемлекеттік органдарда өкілдік ететінін атап өтті. Қоғамдық пікір көшбасшыларының арасында, бұқаралық ақпарат құралдарында ресейліктер көп.

«Сонымен қатар, мен Қазақстанда күнделікті ұлтшылдық, өкінішке қарай, әдеттегі құбылыс екенін ескертемін. Бұл «аурудан» Қазақстан да, Ресей де зардап шегуде. Біз әрқайсысын мегафонмен айыптау арқылы емес, бірлесіп күресуіміз керек» деді елші.

Сондай-ақ ол Қазақстанда барлығы орыс тілінде сөйлейтінін, олардың көпшілігінде акцент немесе грамматикалық қателер жоқ екенін еске салды. Орыс тілінің ресми тіл мәртебесі Қазақстан Конституциясында бекітілген.

«Сонымен қатар, Қазақстанда орыс тілін білу артықшылық ретінде қарастырылады. Мысалы, оны білмейтіндерге білікті жұмысқа тұру өте қиын. Мен Қазақстанда орыс тілі өз орнын сақтап қалатынына сенімдімін және Қазақ жастары Ресейдің жоғары оқу орындарына түсуге талпынғандықтан ғана сұранысқа ие болады» деді Бородавкин.

Оның айтуынша, қазір Ресейде Қазақстаннан 60 мыңға жуық студент білім алуда. Сондай-ақ Қазақстанда оқыту орыс тілінде жүргізілетін ресейлік жоғары оқу орындарының филиалдарын ашу жоспарланып отыр.

«Орыс тілін негізінен Қазақстанға басқа мемлекеттерден көшіп келген қандастар білмейді. Бұл олардың қазіргі қазақ қоғамын ассимиляциялау міндетін күрделендіретіні анық, бұл қазақстандық билік үшін айтарлықтай қиындық туғызады» деді Бородавкин.

Ол қазақ тілінің латын әліпбиіне көшуі «Қазақстан халқының өз ісі» екенін баса айтты.

«Екіншіден, бұл бастаманың қаншалықты қымбатқа түсетінін, қаншалықты қиын және түсініксіз екенін мемлекеттік басқарудың барлық деңгейінде жақсы түсінеді. Осы арада қазақ тілі мамандары өте күрделі мәселені шешуге тырысуда: қазақ тіліндегі дыбысталу байлығын қалай орналастыру керек 26 таңбалы латын әліпбиіне кирилл әліпбиіне негізделген графикалық бейнелеу үшін 42 әріп қажет» деп түйіндеді Бородавкин.