Аңқау әрі сенгіш қыздарды таңдаған алаяқ әдемі сөздер айтып, үйленуге уәде беріп, ата-анасымен таныстырған. Бірақ көп ұзамай «қалыңдықтың» атына бірнеше несие рәсімдеп, оның бағалы әшекейлерін ломбардқа өткізіп, қомақты қарызға батқан қызды тастап кетеді. Психикалық дамуы тежелген (ЗПР) диагнозы бар қыздан да бұл «кейіпкер» пәтерін алып қоя жаздаған.
Тағы бір аңқау қыз бір жылдың ішінде оған 36 миллион теңгені қалай бергенін өзі де байқамай қалған. Біраз құрбандар құқық қорғау органдарының табалдырығын тоздырып жүргеніне бірнеше жыл болғанымен, жігіттің неге заң жүзінде жазаланбай отырғаны белгісіз. Алданған «қалыңдықтар» Orda.kz редакциясына бастан кешкендерін баяндап берді.
Бұл оқиғада біз қыздардың аттарын өзгертеміз. Ал «кейіпкер» бұрын да бұқаралық ақпарат құралдарында жария болғандықтан, оның аты мен түрін көрсетеміз.
Біз Рамазан Исхаров алдап кеткен бірнеше қалыңдығымен сөйлестік. Оның қандай адам екенін аңғартатын екі оқиғаны баяндауды жөн көрдік.
Аңқау қыздарды жылдар бойы арбау арқылы қулық жасауға еті үйреніп, бір тәсілдерді жасай бастады. Бастапқыда кішігірім сомалар сұрап, бірақ уақыт өте келе қыздардан ірі сомалар талап етті. Тіпті несие рәсімдеуге дейін сұрады. Қыздардың сеніміне кіру үшін ата-анасымен таныстырды. Ата-анасы ұлына көмектесіп, үлкен сомаларды алу үшін қыздарға қысым көрсетті. Жәбірленушілер қарыз бен несиеге әбден батып, бар байлығын ломбардқа тапсырған кезде Исхаров ізін суытты.
Қыздардың айтуынша, Исхаров ақшаның бір бөлігін қылмыстық жауапкершіліктен құтылу үшін құқық қорғау органдарына берген. Бұған сенуге болады, өйткені 2019 жылдан бастап оған қатысты қылмыстық істер қозғалған, бірақ қандай да бір себептермен оларды жабуға әрдайым салмақты себептер табылып отырған.
Біздің дереккөздердің айтуынша, 2019 жылы Алматыда Исхаровқа қатысты «Ірі көлемдегі алаяқтық» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалған. Кейін ұрлық фактісі бойынша тергеу жүргізілді, екі іс те жабылды. Екіншісі — тараптардың татуласуына байланысты тоқтатылған, алайда жәбірленуші бізге мүлде татуласпағандарын және әлі де әділдікке қол жеткізе алмай жүргенін айтты.
Психикалық дамымау диагнозы бар қыздың ісі бойынша тергеу нағыз «эпопеяға» айналған. Адвокаттың айтуынша, 2023 жылдан бері іс қаланың бір полиция бөлімінен екіншісіне өткен. Бірақ олардың ешқайсысы жан-жақты және объективті тергеу жүргізбеген. Іс номенклатураға қосылып, бірақ жәбірленушінің прокуратураға шағымдануынан кейін қайта ашылған. Осы уақытта тергеу хаттамалары жоғалып кеткен. Қазіргі уақытта қылмыс Әуезов аудандық полиция басқармасында тергеліп жатыр, бірақ тергеу әлі де алға жылжымай тұр.
«Оны адам құрлы көрмеді»
Тамараның тарихын оның анасы Оксана баяндап берді. Тамара ерекше қыз, балалығы тағы бар. Тұқым қуалайтын патологиялық аурумен ауырады. Балалық шағында дәрігерлер психикалық дамудың тежелуі, сөйлеудің жалпы дамымай қалуының (ОНР) екінші дәрежесі, дизартрияның өшірілген түрі (дыбыстарды айта алмау), резидуалды-органикалық астаневротикалық синдромды (психоэмоционалдық, неврологиялық және вегетативтік белгілер жиынтығы) анықтаған. Тамара арнайы түзету мектептерінде оқыды.
Тамара оқыған мектептерден алынған анықтамалар.
2022 жылдың күзінде Тамара Рамазан Исхаровпен танысқан. 27 жастағы қыздың Исхаровпен кездескенге дейін ер адаммен мүлде қарым-қатынас орнатып көрмеген.
«Қызым Рамазан Исхаров есімді жігітпен танысты. Біраз уақыттан кейін ол оны өз отбасымен таныстырды. Оған үйленуге уәде берді Оны қалыңдығым және болашақ әйелім деп атады. Сосын бәрі әдеттегідей жалғаса берді. Ол оған өзінің мәселелерін шешу үшін кредит алу қажет екенін айтып, сендірді. Оның банк картасын пайдаланды, яғни сенгіш жүрегін толықтай пайдаланды. Ал ол — өте аңқау қыз, оны сендіру түкке де тұрмайды», — деді алданған қыздың анасы бізге.
Басында әйел қызы үшін қуанып, бақытын тапты деп ойлаған. Бірақ уақыт өте келе Оксана Тамараның мінез-құлқы мен күйеу жігітінің істеріне қарап алаңдай бастады. Қыз анасынан алыстап, Исхаровтың оны туыстарымен сөйлесуге тыйым салатынын айтты. Жігіт Оксананың қайда жұмыс істеп, күнелтесің деген тікелей сұрақтарына жауап бермей, үнемі қашқақтап жүрген.
«Әу баста, ол маған күмәнді жігіт сияқты көрінді. Бірақ мен сол кезде Тамараға ештеңе айтпадым, қарым-қатынасымызды нашарлатқым келмеді», — деді анасы.
2023 жылдың қаңтарында Оксана микрокредиттік ұйымнан алғашқы SMS-хабарлама алды, онда қызының қарызды төлемей отырғаны жазылды.
«Қызыңыз микрокредит бойынша қарызға батып отыр деген түсініктегі хабарлама келді. Менің төбе шашым тік тұрды. Біз өмірімізде ешқашан қарыз алған жоқпыз. Солай аяқ асты қарыз пайда болды. Әрине, мен Тамараға қоңырау шалдым, ол ешқандай несие алмағанын айтты. Сонда мен одан Рамазанның нөмірін сұрадым. Ол маған өзі қоңырау шалды», — дейді Оксана.
Оксана болашақ күйеу баласына қоңырау шалғанда полицияға шағымданатынын ескертті. Исхаров бәрін реттейтінін айтып, ешқайда хабарламауды сұрады. Келесі күні ол шынымен де бәрін шешті. Бірақ бұл үлкен қайғылы оқиғаның тек басы болды.
Тамараның атынан алған алғашқы несиеге жігіт өзіне киім-кешек сатып алғаны белгілі болды. Кейіннен Оксананың қанша несие рәсімделгенін санап үлгермеді. Оның анасының айтуынша, Тамара темекі шегіп, аяқ асты арықтай бастады. Қысқасы, ол өзгеріп кетті. Бір күні Оксананың қызының жұмысындағы басшысы қоңырау шалып, қыздың өз-өзіне қол жұмсауға тырысқанын хабарлады.
«Тамара жұмыс істеген фотосалонның иесі қоңырау шалып, қызымның жүйкесі сыр бергенін айтты. Ол өз тамырларын кесіп тастаған», — деді Тамара.
Әйел отбасын жинап, жақындарының басын қосып, қызына келуін сұрады. Тамара өзіне микрокредиттік ұйымдардан алынған көптеген қарыздар екенін мойындауға мәжбүр болды. Бірақ ең қызығы, Исхаров оның әжесінен мұраға қалған пәтерінің түпнұсқа құжаттарын алып кеткен. Ол бұл ісін Тамараның қаржылық мәселелерін шешетінін, сонымен қатар оған фотосалон ашуға көмектесетінін айтып көндірген.
«Ол Тамараның пәтерінің барлық құжаттарын алып кетті. Қарыз берушілерді тауып, нотариусқа апарды. Кездесуге өз достарын және өзін адвокат деп таныстырған адамды шақырды. Барлығы ол жерде бес адам болды. Адвокатпын деп таныстырған адам оған келісімнің шарттарын түсіндірді. Шындығында, егер Тамараға ресми құжат берілсе, ол оны оқып шыға алады, бірақ түсініп, қайта айту оған қиын болады. Осылайша, олар оның әлсіздігін пайдаланып, пәтерін кепілге қойып, қарыз алуға келісім жасады», — деп айтты Оксана.
Қарыз берушілердің айтуынша, олар қызға 6 миллион теңге беріп, тағы 800 мың теңгені оның картасына аударған, бұл карта Исхаровтың қолында болған. Кешке қарай ол барлық ақшаны алып, Тамараның депозитіндегі 750 долларды және қолма-қол ақшаны түгел алған.
«Ол ақшаны алып, достарымен бірге моншаға кетті де, жоғалып кетті», — деді Оксана.
Оның қызы Исхаровтың ата-анасына барып, оған хабарласып, ақшаны қайтаруды сұрады. Алайда суық әрі қатыгез жауапты естіді.
«Біз аудиоға жазып алдық, ол оған қоңырау шалып, ақшасын қайтаруды өтініп, коллекторлардың қоңырау шала бастағанын айтты. Ал күйеу жігіт болмақ болған баламыз: «саған өмірің маңыздырақ болар» деп жауап берді. Мұндай арсыздыққа қалай барғаны таңқалдырады! Ол қызымның сенімін пайдаланды. Қызым оған бәрін дерлік оған берді. Ол оны түбегейлі күйретті. Оның өмір сүргісі келмеді», — деді баласы үшін алаңдаған Оксана
Оксана қызының несие тарихын зерттегенде 83 беттен тұратын ақпарат болғанын көрді. Исхаров қызға 8 миллион теңгеден астам несиелер рәсімдепті.
«Екі жыл өтті, іс бойынша оны күдікті деп танымайды. Бармаған жеріміз жоқ, бәрі де нәтиже бермеді. Алдымен іс тіркелмеді. Кейін Әуезов аудандық полиция бөлімінде өтінішімізді қабылдап, төрт сағаттық сұрақ-жауап жүргізіліп, протокол жасалды. Бірақ, кейін олар біздің аймаққа жатпайтынымызды айтып, істі аудандық бөлімге жіберді. Аудандық бөлімнен қайта басқармаға жіберілді. Осылайша ешкім де іс бойынша әрекет еткісі келмеді. Кейін біз арнайы прокуратураға шағымдандық. Ақыры аудандық бөлім істі өз қолына алды, бірақ протоколдың бір бөлігі жоғалып кетті. Содан кейін біз генерал Запаровқа қабылдауға жазылып, ол бізге істің шешілетініне уәде берді. Бірақ іс жабылды. Бұдан соң адвокат аудан прокурорымен кездесіп, іс қайта ашылып, «Өте ірі көлемде алаяқтық» бабымен қайта сараланды», — дейді Оксана.
Қызық жағдай, тергеушілер, түсініксіз себеппен, Тамараның өз әрекеттеріне толық жауап бере алады және Исхаровқа пәтерді кепілге қоюға рұқсат берген кезде барлығын түсінген деп шешкен. Қыздың ерекше жағдайын дәлелдеу үшін оған екі психиатриялық сараптамадан өтуге және Психикалық денсаулық орталығына тіркелуге тура келді.
Рамазан Исхаров фотоны зардап шеккен қыздың анасы Оксаны берді
Қорғаушының табандылығының арқасында пәтерді қайтарып алу мүмкін болды — оны кепілден шығарды, барлық құжаттар қайтарылды, бірақ қазір пәтер арестте тұр. Қылмыстық іс ауыр бап бойынша тергелгеннен кейін, Исхаров тіпті Тамараның қарыздарын жабуға уәде берді. Бірақ уәдесін орындамады, ал тергеу қайта тоқтап қалды.
36 млн теңгеден астам қаражатты қолды қылды
Басқа жаныңа тиетін оқиғаны бізге Надежда айтып берді. Ол Рамазанға бір жыл ішінде 36 миллион теңгеден астам ақша аударған. Қыз Алматыдағы жеке клиникада дәрігер болып жұмыс істейді. Өзінің барлық табысын ол Исхаровқа беріп отырды. Бұрынғы қарыздар мен кепілдерден басқа, ол қолында тек 9,6 миллион теңге көлемінде екі түсініксіз қарыз жазбасын ғана қалдырды, онда тіпті кімнен ақша алғаны да көрсетілмеген.
Надежданы Рамазан Исхаровпен 2023 жылдың сәуірінде әріптесі таныстырған. Кәсіпкерлер қыздан олардың «стартапына» инвестиция салуды сұраған. Бірнеше мопед сатып алып, оларды жалға беріп, басқа да көліктерді жөндеумен айналысуды көздейтінін айтқан. Алғашында жігіттер Надеждадан бір жарым миллион сұраған.
Бизнес жақсы жүріп жатыр деген сылтаумен Исхаров тағы бірнеше мопед сатып алуды ұсынған. Бірінші төлемнен кейін бір аптадан соң Надежда оған тағы бір жарым миллион теңге берген. Тағы бір аптадан кейін ол қайтадан қыздан екі миллион теңге сұраған, бұл жолы мопедтерді сатып алу үшін. Бірақ бұл жолы Надежда оған ондай ақша жоқ екенін айтқан. Сол кезде кәсіпкер қызға несие алуды ұсынған.
«Несиені кімнің атына аламыз деген сұраққа ол менің атыма деп жауап берді, өйткені оның үстінен тыйым салынған. Мен бас тарттым, бірақ ол мені көндіруге тырысып, бизнестің бастап кеткенін және артқа қайту мүмкін еместігін айтып, Қытайдан мопедтерді арзанға алуға болатынын айтты», — деп түсіндірді Надежда.
Ақырында ол қызға егер бизнес табысты болмай қалса, ол барлық ақшаны өз есепінен қайтарады, ал банк алдындағы қарызды ай сайын өзі төлейтін болады деп уәде берген. Ол келіскен. Несие қызықты схема бойынша рәсімделді — Надежда екі техника дүкенінен үш жарым миллион теңгеге бес айфон сатып алды. Исхаров дереу смартфондарды алып, екеуі мобильді техника дүкеніне кетті. Онда ол барлық бес айфонды миллион теңгеге арзанға қайта сатты.
«Рамазан барлық бес смартфонды алып кетті. Мен оны көлікте тұрақта күтіп отырдым. Біраз уақыттан кейін ол айфондарсыз қайтып келді. Ол бәрін сәл арзанға сатуға тура келгенін айтты да барлық бес айфонды 2,6 миллион теңгеге тапсырды. Ақша түскі уақыттан кейін менің картама аударылады деп уәде берді», — деді Надежда.
Бір уақыт өткен соң, картаға әртүрлі адамдардан ақша аударымдары келіп түсе бастады. Надежда Исхаровтың сұрауымен өзінің банк картасын оған беріп, ол барлық ақшаны банкоматтан алды. Бір бөлігін ол оның анасының нөміріне аударды. Бірнеше күннен кейін әлігі кәсіпкер сымақтар оған мопедтерді сатып ала алмағанын хабарлады.
«Рамазанның сөздеріне қарағанда, ақшалар оның қолында болған, бірақ ол маған оларды көрсеткен жоқ», — деді Надежда.
Бұл ақшалар кейін өздігінен «жоғалып кетті», дәл сол сияқты сәтті басталған бизнес те. Уақыт өте Надежда Исхаровтың демеушіден қызына ақырында оның қалыңдығына айналды. Күн сайын оның сұрауымен ол 3500-ден 200 000 теңгеге дейінгі сомаларды әртүрлі нөмірлерге аударып отырды, (айына осындай аударымдар жарты миллион теңгеден асып кететін). Ең көп ақша оның болашақ енесі мен қайнысының нөмірлеріне аударылған — Ольга М. мен Харсан М-ге. Ал айына бірнеше рет үлкен сомалар — миллионнан көп ақша сұрайтын. Надежданың сеніміне кіру үшін Исхаров бұл алаяқтық әрекетіне ата-анасын да қосып, болашақ келінді оған ақша қарызға беруге көндіруге тырысты, егер ұлы бәрін қайтармаса, онда олар оған көмек көрсетеді деп уәде беріп, сендіріп отырған.
Мәселен, 2023 жылдың маусым айында ол Надеждадан Кокшетау қаласындағы бір ЦОН-ға директор болып жұмысқа орналасу үшін екі миллион теңге сұраған. Ол ақшаның «рахмет» ретінде әртүрлі лауазымды тұлғаларға берілетінін айтып, оның кандидатурасын бекіту үшін қажет екенін түсіндірген. Барлық қаражатты «қажетті адамдарға» бергеннен кейін, ол танысы көріпкел тәте Рая оған осы қызметке орналасуға тыйым салғанын мәлімдеген.
«Тәте Рая оған бұл қызметте бір нәрсе жаман болатынын, бұл орын қарғысқа ұшырағанын, және егер ол осы қызметті алса, жақын арада оны түрмеге қамайды деп айтты. Сондықтан ол бұл жұмыстан бас тартуға мәжбүр болды, ал «рахмет» үшін төлеген ақшаны қайтару мүмкін емес, адамдардан алуға болмайды. Бірақ ол маған бәрін толықтай қайтарады», — деп түсіндірді Надежда Исхаровтың күлкілі уәделерін.
Айтпақшы, кейін ол Надежданы Рая деген көріпкелмен таныстырған. Балгер Ұзынағашта тұрады екен. Исхаров оған «тазарту» рәсіміне барғанда, қалыңдығын да өзімен алып кеткені бекер емес екен. Барлық рәсімдерден кейін, көріпкел қызға жігітке міндетті түрде ақшалай көмек көрсетуге кеңес беріп, 147 мың теңге тұратын арнайы тазарту рәсімін жасау ұсынысын айтты.
Бір сәтте Надежда бұрынғы пайдаланып лақтырып кеткен «қалыңдықтары» полицияға шағым түсірген соң солардан алынған көлемді қарыздарды төлей бастаған. Ал Исхаров қалыңдығына бұл жағдайды басқаша түсіндірді.
«Маған ол бұл жағдайды басқаша түсіндірді. Ол және бірнеше оның таныстары адамдарға үлкен сомада несие рәсімдеуге көмектескен, және олар сол үшін ақша алып отыр деп айтты. Бірақ бір сәтте қасындағы жігіттер оны алдап, қашып кеткенін, ал барлық қарызды оның мойнына артып қойған. Рамазан сол қарыздарды төлеуге мәжбүр болып жүрмін деп айтты», — деді Надежда.
Уақыт өте келе, оған бірнеше сұрақтар туындай бастады. Мысалы, неге барлық жәбірленушілер — қыздар? Кейінірек Исхаровтың анасы бәрін түсіндіріп берген.
«Оның анасы бір күні ол осы қыздардың барлығымен кездесіп, олардың атынан несиелер рәсімдеген, үйленуге уәде берген. Яғни, олар бәрі де оны үйлену үшін қатты қалаған, анасына қоңырау шалып, біз үйленеміз бе? деп сұрайтынын айтқан. Сонда мен сұрадым демек, мен де құрбан болдым ғой, иә? Яғни, ол менімен дәл сондай схема жасады ма?» Әйел қызды сендіруге тырысты, оның жағдайында бәрі де өте маңызды, ұлы үйленуге ниетті, бірақ ол сол уақытта басқа құрбанын тауып қойған болатын. Ақырында Надеждамен қоштасып, оған ақшасын қайтармайтынын айтқан.
«Ақшаларыңды қайтарып алғың келсе, арыз жазып бар“, — деді ол маған», – деп еске алады Надежда.
2024 жылдың күзінде ол қызбен ара-қатынасын үзіп, оған нешетүрлі қоқан-лоққы көрсете бастайды.
«Ол бір туысының денсаулық сақтау министрінің орынбасары болып жұмыс істейтінін айтты. Сол арқылы ол менің жұмысымда қиындықтар тудыруы мүмкін деп сендірді. Кейін анасының танысымен қорқытты, ол коллекторлық агенттікте жұмыс істейді екен, және оның қоңырауы бойынша ол менің барлық есепшоттарымды тұтқындауы мүмкін деп айтты. Ол осылай деді „Өз ақшаларыңды қайтаруға талап етсең, мен сені жұмыстан шығарамын, шотыңа бұғат саламын, отбасыңа да тыныштық бермеймін, керек десең пәтеріңе барып мысығыңды да өлтіремін, деп қорқытқан. Бұл тікелей қорқыту болды», — деп санайды Надежда.
Ескертеміз, алаяқ!
Біз тағы бір алданған қызбен сөйлестік — Нұргүл, ол бірнеше жыл бойы ақшасын қайтаруға тырысып келеді. Ол Исхаровқа алты жарым миллион теңге берген. Оның арызы бойынша қылмыстық іс ұзақ уақыт ашылмады, кейін оның рұқсатынсыз жабылып қалды. Көрсеткен шағымдарынан кейін бірнәрсе қайтадан басталды, бірақ кейін тағы да үнсіз жабылды.
Исхаровтан зардап шеккендердің бірі Instagram парақшасын ашып, оған қалай алданғанын баяндады. Желіде оның басқа да құрбандары табылды. Сонымен қатар, ол тек қыздарға ғана емес, еркектерге де алдау жасаған. Оларға ол үйленемін деп уәде бермегенімен, ақшаларын тартып алған — машинаның кедендік тазартылуын жеделдету, несие рәсімдеу, жүргізуші куәлігін алу үшін...
Orda.kz жолдаған арнайы сауалға жауап берген Алматы қаласы ПД-нің мәліметінше, Исхаровқа қатысты «Өте ірі мөлшерде алаяқтық» бабы бойынша тергеу жүріп жатыр. Тернргеу жұмысының егжей-тегжейлері бізге ашылмады.
Мақала дайындалып жатқан кезде, Надежданың адвокаты тергеушінің әрекетсіздігі туралы шағымды прокуратураға жолдады.
Коллаж: Оrda.kz
