Франция Жаңа Каледонияға дербестік мәртебе беруге келісті

Париж маңындағы Буживаль қаласында Франция үкіметі мен Жаңа Каледонияның саяси көшбасшылары аралға автономиялық мәртебе беретін келісімге қол қойды, деп хабарлайды Orda.kz.

Бұл құжат Жаңа Каледонияға кең ішкі басқару еркіндігін, халықаралық байланыс жүргізу құқығын және жеке азаматтықты қамтамасыз етеді. Алайда толық тәуелсіздік берілмейді. Келісімді қабылдау үшін алдымен Франция парламентінің мақұлдауы қажет, кейін арал тұрғындарының референдумдағы шешімі ескеріледі.

Құжатқа Жаңа Каледонияның бірнеше саяси ұйымы қолдау білдірді, олардың арасында бұрын бір-біріне қарсы болған күштер де бар. Он күндік келіссөз нәтижесінде аралға автономиялық мемлекет мәртебесі берілетін болды.

Франция ақпарат құралдарының мәліметінше, Жаңа Каледония тұрғындары екі төлқұжат иелене алады – француз және болашақ республика азаматтығы. Сонымен қатар, олар сыртқы саясатта дербес әрекет етуге құқылы болады.

Франция президенті Эммануэль Макрон бұл келісімді «тарихи» деп бағалады.

«Бүгін – сенімге, тұрақтылыққа және болашаққа бағытталған ынтымақтастықтың күні. Біз ортақ болашақты бірге құрамыз», – деді ол.

Президент келіссөздерге қатысқан делегацияларды Елисей сарайына шақыратынын мәлімдеді.

Премьер-министр Франсуа Байру болса, Жаңа Каледонияның жаңа мәртебесі Франция Конституциясында көрсетілетінін айтты. Дегенмен ол үшін парламенттің келісімі мен аралдағы референдум қажет.

Жаңа Каледонияның болашағы жайлы пікірталастар бірнеше жылдан бері жалғасып келеді. 2018–2021 жылдар аралығында үш референдум өтіп, тұрғындардың көпшілігі Франциямен байланыста қалуды таңдады. Соңғы референдумды байырғы канака халқы бойкоттаған.

2024 жылдың көктемінде аралда наразылықтар өршіп, Франциядан келген қоныстанушыларға сайлау құқығын беретін заң жобасына қарсы толқулар басталды. Қақтығыстар барысында адам шығыны тіркеліп, жүздеген адам жарақат алды. Елде төтенше жағдай жарияланып, Эммануэль Макрон аралға арнайы барды.

Қол қойылған келісім – бұл ұзаққа созылған саяси дағдарысты шешуге бағытталған маңызды қадам ретінде қарастырылып отыр.