Депутаттар жоғарғы оқу орындарын төрт лигаға бөлуді ұсынды

Депутаттар барлық қазақстандық жоғары оқу орындарын конкурстық негізде төрт лигаға бөлуді ұсынып отыр. Депутат Қанат Нұров мәжілістің жалпы отырысында ҚР премьер-министрінің орынбасары Ералы Тоғжановқа депутаттық сауал жолдаған.

Депутаттың айтуынша, академиялық еркіндікке қарамастан, жоғары оқу орындарының бәсекеге қабілеттілік дәрежесі әлі де күмәнді.

Меншік нысанына қарамастан ЖОО-ларды ашық реттеу және тиімді қаржыландыру мақсатында Қанат Нұров барлық қазақстандық жоғары оқу орындарын конкурстық негізде лигаларға бөлуді ұсынды.

• Бірінші лига – «Халықаралық деңгейдегі бәсекеге қабілетті» (10 және одан да көп ЖОО-дан)
• Екінші – «Республикалық деңгейдегі бәсекеге қабілетті» (15 және одан да көп жоғары оқу орындарынан)
• Үшінші – «Аймақтық деңгейдегі бәсекеге қабілетті» лига (20 немесе одан да көп университеттерден).
• Төртінші лигада – қалған университеттердің барлығы болуы керек.

Ұсынылып отырған рейтинг Қазақстандағы жоғары білім сапасын жүйелі арттырудың драйверіне айналады, сонымен қатар нәтижеге бағытталған ЖОО-ларды реттеу және қаржыландыру жүйесін дамытады.

Нұров ЖОО-ның бәсекеге қабілеттілігін дамыту саясаты оларды шектемей, дамытуға бағытталуы керек деп есептейді.

«Жабылудан қорықпай, оларды алға тартыңыз. Жоғарыда аталған критерийлерге сәйкес келген жағдайда ЖОО экономикалық қолдау мен академиялық еркіндікпен қамтамасыз ету керек. Егер олар сәйкес келмесе, онда олар қаржыландыру мен басқа да қолдауларды алмайды. Ал содан кейін олардың барлығы бәсекелестік күреске түсіп, бір жерде басқа университеттермен интеграциялану арқылы іргелі білімнің шығу тегін талдай отырып, формальды білім берудің ғылыми құрамдас бөлігі күшті классикалық ғылыми-педагогикалық университеттерден одан әрі дамиды.

Осыған байланысты менің сұрағым бар: Ұлттық Қоғамдық сенім кеңесі өзінің үшінші отырысында мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қазақстандық жоғары оқу орындарының рейтингісі туралы ұсынысын қолдап, жоғары оқу орындарын үшке бөлуді атап өтті. Президенттің осы тапсырмасын орындау мақсатында ҚР Білім және ғылым министрлігі бұл бастаманы Білім және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына енгізді. Онда ЖОО-лардың бәсекеге қабілеттілігін және олардың жаһандық және өңірлік деңгейде ұстанымдарын арттыру мақсатында жоғарыда аталған үш санат бойынша «ЖОО топтарын қалыптастыру критерийлері әзірленетіні» айтылған. Осы үкімет бекіткен бағдарламада бұл критерийлер тек пысықталатыны айтылған болса, бұл қазіргі бағдарлама күшінде тұрғанда университеттерді бөлудің өзі болмайды дегенді білдіре ме? Ал егер солай болса, университеттік лигаларға көшудің кешігуі университеттеріміздің бәсекеге қабілеттілігіне қалай әсер етеді?» деп сұрады депутат.