Бюджет шығыстарының төрттен бірі мемлекеттік қарызды өтеуге жұмсалады

Шоғырландырылған бюджетке салық түсімдері бірінші тоқсанда төмендегенін көрсетті, деп хабарлайды Orda.kz.

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының (ҚҚҚ) Талдау орталығы 2024 жылдың бірінші тоқсанындағы Қазақстанның шоғырландырылған бюджетіне шолуды ұсынды.

Кезеңнің негізгі тенденциялары

• Елдегі экономикалық белсенділіктің өсуіне (24 1-тоқсанда 3,9%), мұнайдың орташа бағасы бірдей (81,8 қарсы 82,1) және оны өндірудің шамалы өсуіне (+0,3%) қарамастан, шоғырландырылған бюджетке (КБ) салық түсімдері көрсетті. 2023 жылдың сәйкес кезеңіндегі 20%-ға өскеннен айырмашылығы, биылғы жылдың бірінші тоқсанындағы төмендеу. 

• 2024 жылдың қаңтар-наурызында 2023 жылдың сәйкес кезеңіндегі 5,7 трлн теңгемен салыстырғанда 5,5 трлн теңге салық жиналды (-2,5% немесе 141 млрд).

• Негізгі өзгерістер жергілікті және республикалық бюджеттерге салық төлемдерінде байқалады (төменде қараңыз). Жергілікті бюджеттерде КТС (+106 млрд.), әлеуметтік салық (+129 млрд.) және жеке табыс салығы (+199 млрд.) бойынша түсімдер артығымен орындалды, ал республикалық бюджетте азаю ҚҚС  бойынша түсімдер есебінен 157 млрд. теңге, кедендік төлемдер (-161 млрд.) теңге.

 • Осылайша, биылғы жылдың бірінші тоқсанында салық жинау бойынша жылдық жоспардың орындалуы өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 23,0% көрсеткішпен салыстырғанда 19,9% болды.

• Бұл ретте коммерциялық банктердің шығыстары 17%-ға немесе 966 млрд теңгеге ұлғайып, кіріс бөлігінен 18%-ға немесе 1,1 трлн теңгеге асып, 6,8 трлн теңгеге жетті.

• Егер бұрын шығыстардың артуына негізгі үлесті әлеуметтік сала қосқан болса, қазір шығыстардың 92%-ы қызмет көрсету (+164 млрд) және мемлекеттік қарызды өтеу (+721 млрд) есебінен болып отыр. Осының аясында осы мақсаттарға арналған шығыстардың үлесі барлық КБ шығындарының 26%-ға дейін өсті.

• Бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін жаңа несиелер 1,9 триллион теңгені (+680 миллиард) құрады, жыл сайынғы қаражат жинау жоспары 6,6 трлн теңге (+844 миллиард). Осылайша, жылдық жоспар 28,1%-ға орындалды (2023 жылдың бірінші тоқсанында 20,5%).

• Ұлттық қордан республикалық бюджетке аударылған трансферттердің көлемі 1,45 трлн теңге немесе жылдық жоспардың 40,3% болды. Ұлттық қордан алынатын қаражат көлемі 3,6 трлн теңге (кепілдендірілген – 2,0 және нысаналы – 1,6) жоғары деңгейде жоспарланған.