Қазақстанда қандай өнімдер және қандай себептермен қымбаттады?

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің төрағасы Серік Жұманғарин 2021 жылдың басынан бастап қандай өнімдер және қандай себептермен қымбаттағаны туралы айтты.

Бұл туралы Orda.kz хабарлады.

Жыл басынан бері әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына (ӘМБТ) бағаның өсуі 7,5%-ды құрады.

Қазақстандықтар бес негізгі заттың өсуін сезінді: жемістер мен көкөністер (сәбіз, картоп), күнбағыс майы, қант, қарақұмық, тауық жұмыртқалары. Соңғы екі айда бағаның жедел өсуі жеміс-көкөніс өнімдеріне байқалды: картоп - 69,1%, сәбіз - 73,4%.

Жұманғарин өнімнің қымбаттау себептері салалық сипатта екенін, сонымен қатар сыртқы нарықтардағы жағдаймен байланысты екенін айтты. Мысалы, агроөнеркәсіптік кешенді субсидиялаудың қолданыстағы механизмінің тиімсіздігі мен ашықтығының жоқтығы.

– Сондай-ақ, ӘМБТ бағасының өсу факторларының бірі импортқа тәуелділік болып табылады. Белгілі бір әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына деген сұраныс көлемі импортпен жабылады. Сонымен қатар, шетелдегі азық-түлік бағаларының әлемдік өсімі 30%-дан асты. Алайда, дайын өнім ғана емес, шикізат пен жем де импортталады. Шетелдік шикізаттың бағасы да, мысалы, күнбағыс үшін екі есеге өсті, - деді монополияға қарсы агенттіктің төрағасы мәжілісмен Аманжан Жамаловтың депутаттық сауалына жауап бере отырып.

Неге бәрі қымбаттап жатыр?

• Жұмыртқа. 2020 жылы құстардың қырылуына байланысты (2,6 млн жұмыртқа беретін тауықтар) өндіріс төмендеді, жем бағалары өсті, жұмыртқа құнын төмендетуге уақытылы ақша бөлінбеді, жұмыртқа өндірісіне субсидиялар 50% төмендеді.
• Қарақұмық. Қарақұмық жармасының бағасының өсуіне қарақұмық өндірісінің 11%-ға төмендеуі және қарақұмық егілетін алқаптардың 99245,4 гектардан 57 917,6 гектарға дейін төмендеуі себеп болды.
• Қант. Өндірістің 30% төмендеуіне және қант қызылшасы егілетін алқаптың 17 мың гектардан 15,2 мың гектарға дейін төмендеуіне байланысты қант қымбаттады. Сонымен қатар, қант негізінен импортталады, ал жеткізушілер - ресейлік және беларуссиялық өндірушілер үшін баға өсті.
• Жеміс пен көкөніс. Жеміс-көкөніс өнімдері ауылшаруашылық дақылдарын сақтау үшін жеткілікті, заманауи қуаттылықтың болмауына байланысты қымбаттады. Бағасы жыл сайын маусым айында қорлардың сарқылуына байланысты көтеріледі.