Жанар-жағармай нарығында делдалдарсыз сауда жасау жоспарлануда

Биржа комитеті  отырысында жанар-жағармай нарығындағы өзара іс-қимылдың жаңа схемасы жарияланды, мұнда делдалдар жоспарланбаған, бірақ олар биржалық сауданы іске қоспақ.

Жанар-жағармай нарығындағы өзара іс-қимылдың жаңа схемасы өндіру мен өңдеуден бастап бөлшек саудаға дейін делдалсыз жұмыс істеуді көздейді. Осы орайда, Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің мәліметінше, биржалық сауданың маңызы ерекше.

— Бізде қазірдің өзінде негізгі шешім бар – біз бұл нарықтан барлық делдалдарды, қайталама көтерме саудагерлерді алып тастаймыз, тек инфрақұрылым мен резервуар парктерінің иелерін қалдырамыз. Мұнай және мұнай өнімдері нарығының схемасы екі базадан тұрады: республикалық (мұнай өңдеу зауыты) және аймақтық (мұнай базасы).

Ал мұндай жүйе биржалық сауданың ерекшеліктерін ескере отырып, барлық мұнай өнімдері бойынша жұмыс істейтін болады. Биржалық сауда екі базада да енгізіледі. Жақында біз бұл жүйені бензин мен дизельдік отынның биржалық саудасы бойынша пилоттық жоба түрінде құруды бастаймыз. Дағдарыс кезінде биржалық сауда шағын және орта бизнес үшін мүмкіндіктер терезесіне айналуы мүмкін, – дейді Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің басшысы Серік Жұманғарин.

Биржа комитетінің Мұнай өнімдері жөніндегі кіші комитетінің төрағасы, Энергетика вице-министрі Әсет Мағауов қазіргі таңда мұнай өнімдері: бензин, дизельдік отын, авиакеросиннің биржалық саудасын қалпына келтіруге ешқандай шектеулер жоқ екенін айтты. Жанар-жағармай бағасының күрт көтерілу ықтималдығы өте төмен: нарықта бензин мен дизель отынының шекті бағасы бар, бұл сауда-саттыққа қатысушылардың теңгерімді шешімдер қабылдауына ықпал етеді.

Битумды биржалық аукциондарда сату үшін коммуналдық көмірді сатуда бұрыннан бар схема ұсынылды - тек инфрақұрылым иелері саудаға жіберілуін қамтамасыз ету үшін.

Қазіргі уақытта биржалық саудаға жіберілетін сатып алушылардың тізімін қалыптастыру мақсатында Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігімен жол жобаларын жүзеге асыруға қатысатын мердігерлерді, битум сақтауға арналған тиісті инфрақұрылымы бар саудагерлерді аккредиттеу бойынша келіссөздер жүргізілуде. Қағаз делдалдары болмауы керек.

Биржа комитеті  мүшелері де жол битумының биржалық саудасын қайта бастауға ешқандай шектеулер жоқ дегенге келісті. Құрылыс маусымы басталмай тұрып, сату пайызы айтарлықтай жоғары болады деп күтілуде.

Қатысушылар авиакеросинді сату жолдарына қатысты 4+1 схемасын (авиакомпаниялар үшін 4 сауда сессиясы, әуежайлар үшін 1 сауда сессиясы) талқылады. Бұл нарықта делдалдықтарды жою үшін «республикалық-аймақтық негізді» жүзеге асыру схемасы болуы керек.

Отырыстың күн тәртібіндегі тағы бір мәселе Ресейде өндірілген авиациялық жанармай мен битумды Қазақстан нарығына тауар биржалары арқылы өткізу мүмкіндігін талқылау болды.

Серік Жұманғариннің айтуынша, халықаралық биржалық сауда-саттықты өткізу тәжірибесін қазірден бастау керек, өйткені таяу болашақта ЕАЭО периметрі шегінде тауарлардың ортақ биржалық нарығын құру уақыты келгенде биржалық сауда орталығын орналастыру мәселесі көтеріледі. негізінен қалыптасқан тәжірибеге байланысты болады.

Биржа комитетінің отырысында битум аукциондарының базалық бағаларын, битум сатушылар мен сатып алушылардың тізімін анықтауға қатысты ұлттық автомобиль жолдары операторының ұсыныстары, сондай-ақ тауар биржаларының іскерлік ойындарды өткізуге дайындығы туралы ұсыныстары, қатысушыларды дайындау және Қазақстан Республикасының резидент еместері болып табылатын мұнай өнімдерін сатушылардың қатысуымен халықаралық биржалық сауданы дамыту мәселелері де тыңдалды.