Қазақстанда электр энергиясының бағасы 2024 жылдан бастап күрт өсуі мүмкін

Қазақстан электр энергетикасы қауымдастығы мемлекеттік сатып алу тәртібіне өзгертулер енгізудің ауыр салдары болуы мүмкін екенін ескертті.

Естеріңізге сала кетейік, 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап бюджеттік ұйымдар кепілдік беруші электр энергиясын жеткізушімен тікелей шарт жасаса алмайды. Қауымдастық осының салдарынан реттелетін энергия берушілер жеке тұлғаларға төмен тарифтерді ұсынатын бюджеттік ұйымдармен келісім-шарттарынан айырылуы мүмкін деп санайды.

Қазіргі уақытта энергия жеткізушілер электр энергиясы тарифтерін қайта қарау мүмкіндігін белсенді түрде талқылауда. Алдын ала болжам бойынша, тұтынушылар үшін жарық үшін төлемдер орта есеппен 50-60 пайызға артады. Айта кетейік, қолданыстағы ережелерге сәйкес, халық үшін төмен тариф бюджеттік кәсіпорындармен тікелей келісімшарттар арқылы субсидияланады. 

Бірақ 2024 жылдың басынан бұл компаниялар электр энергиясын конкурстық негізде немесе баға ұсыныстарын сұрау арқылы сатып алуы керек. Ал мемлекеттік сатып алу саласындағы заңнамадағы бұл өзгерістер тарифтерге қатысты қалыптасқан жағдайды түбегейлі өзгертеді.

Сектор үшін де, тұтынушылар – жеке тұлғалар үшін де жағдай жағымсыз. Тұтынушылар топтары бойынша электр энергиясы төлемдерін ағымдағы саралаудың мәні заңды тұлғалар мен бюджеттік ұйымдардың өте жоғары тарифтері есебінен жеке тұлғалардың тиімсіз тарифтерін жабу болды.

«Сатып алудағы соңғы өзгерістер теңгерімсіздік туғызуда. Қазір бюджеттік ұйымдар реттелмейтін ЭҰҰ-ға (энергиямен жабдықтаушы ұйымдар – Ред.) айналып жатыр, сәйкесінше субсидиялар төмен тарифтерді жаппайды, нақты компаниялардың пайдасына кетеді. Сонымен қатар, реттелмейтін ЭҚҰ ешқандай әлеуметтік жүктемені көтермейді, оның ішінде жеке тұлғалар үшін ешқандай міндеттеме жоқ», - деп түсіндірді Orda.kz тілшісіне Қазақстан электр энергетикасы қауымдастығының төрағасы Талғат Темірханов.

ҚЭҚ алдағы өзгерістерден кейін түзетілген электр энергиясы тарифінің шамамен есебін ұсынды. Атырау облысының мысалында мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын 844 бюджеттік ұйымның энергиямен жабдықтаушыларға кепілдік беруден кетуіне байланысты тұрғындар үшін электр энергиясы екі еседен астам қымбаттады.

Мұндай тариф өсімі бүкіл Қазақстан бойынша күтілуде, дейді сарапшылар. Қауымдастық сондай-ақ энергетика саласындағы жаңғырту және жөндеу саласында келеңсіз сценарийдің дамуын болжап отыр.

Айта кетейік, мемлекеттік сатып алу ережелеріне өзгерістер енгізілгеннен кейін ықтимал ауыр зардаптар туралы үкімет қазірдің өзінде хабардар.

 Қауымдастық тұтынушылар арасында тарифтерді саралауды қысқартуды және электр энергиясы тарифтерінің күрт өсуін болдырмау үшін мемлекеттік сатып алуларға түзетулер енгізуді 2030 жылға дейін кейінге қалдыруды ұсынады.

Еске салайық, президент Қазақстан халқына жолдауында алдағы бес жылда 14 гигаватт болатын жаңа энергетикалық қуат іске қосылатынын айтқан болатын. Қасым-Жомарт Тоқаев Екібастұз ГРЭС-1 бірінші блогын қайта жаңғырту биыл аяқталатынын айтты. Станцияда бұрын соңды болмаған сегіз агрегат жұмыс істейтін болады.