Ертісбаев жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заңды күзге дейін қабылдауға шақырды

Қазақстан халықтық партиясының төрағасы Ермұхамет Ертісбаев жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заңды күзге дейін қабылдау керектігін айтты.

Ертісбаевтың айтуынша, Қазақстанның кәмелетке толған халқының барлығында қарызы бар: 6,3 млн қазақстандық банктерден, тағы 1,2 млн азамат микроқаржы ұйымдарынан несие алған. Соңғы үш жылда банктердің жеке тұлғаларды несиелендіру көлемі 70 пайызға дерлік өсіп, 11,4 трлн теңгеге жетті. Сондықтан саясаткер қаңтар оқиғасының басты себебі азаматтардың қаржылық қиындығы, дәлірек айтсақ, халықтың қарыздық жүктемесінің көптігі екенін ұмытпауға шақырды.

«Қоғамда екінші жалпыұлттық наразылық болуы мүмкін деген тұрақты қауесет таралуда. Үкімет бұл заңды неге әлі қабылдамай отыр, президенттің нақты нұсқау бергеніне алты ай өтті?! Мен жауап беремін: өйткені үкіметте де, жергілікті билікте де, билікте де жаңа Қазақстанды қаламайтын ескі, консервативті күштер бар, олар банктер, банкирлер сұмдық рөл атқаратын ескі Қазақстаннан кеткісі келеді. (…) Біздің Қазақстан халықтық партиясының депутаттары шешім қабылдау жылдамдығы тұрғысынан осы күзге дейін бұл заңның қабылдануын қамтамасыз ету үшін күш-жігерін күшейтеді деп сенемін» деді Ертісбаева дөңгелек үстел барысында.

Экономист мамандардың айтуынша, тағы бір өзекті мәселе мемлекеттік органдарда банкроттық туралы заңды нақты қанша адам қолданатыны туралы нақты деректердің жоқтығы.

Нақты дерек жоқ

Түрлі деректерге сүйенсек, 1,5 млн қазақстандық төлемдерді кешіктіріп төлемегендіктен несие тарихы нашар.

«Бұл тым көп! 1,5 млн адам берешегі бар және келеңсіз қаржылық жағдайда. Бірақ банктер өздерінің статистикасынан есептен шығаратын бірқатар борышкерлер бар - оларды коллекторларға сатады. Ешқандай сенімді көрсеткіш жоқ, біздің бағалауымызша, ол тағы 1 миллионнан 1,5 миллионға дейін болуы мүмкін. Осылайша, еліміздегі ересек тұрғындардың үштен бір бөлігі қамауда отырғанын көріп отырмыз. Бұл қорқынышты жағдай және оны тез арада шешу керек, бұл қарапайым және түсінікті төлем қабілетсіздігі рәсімін беруіміз керек. Әрине, бұл тәуелділікті тудырмауы керек, бірақ бұл несиелер өте жоғары мөлшерлемемен әділетсіз жағдайда берілгеніне сенімдімін» дейді экономист Рахым Ошақбаев.

Ошақбаевтың айтуынша, тәуелсіз сарапшылар нақты көріністі көре алуы үшін несиелік бюроны халықтың қарыздық жүктемесі туралы егжей-тегжейлі есепті жариялауды заңнамалық деңгейде міндеттеу қажет.

Экономист Асқар Қисықов өзін банкрот деп жариялағысы келетін борышкерлерге қатаң критерийлер мен қажетсіз процедуралар жасаудың қажеті жоқ деп есептейді. Әйтпесе, халықтың басым бөлігін кесіп тастайды.

«Мысалы, сіз банкпен немесе инкассатормен қарызыңызды реттеуге тырысқаныңызды растауыңыз керек деген шарт бар. Яғни, бас тартылғаны немесе сізге сәйкес келмейтін шарттар ұсынылғаны туралы құжат әкелу керек. Бұл да қажетсіз рәсім» деді Қисықов.

Сондай-ақ экономист банкрот деп танылғандарға үш жылдық қаржылық мониторинг енгізуді қажетсіз деп санайды.

«Ақ жол» партиясынан сайланған Мәжіліс депутаты Дания Еспаева Orda.kz тілшісіне берген сұхбатында парламентарийлердің жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң жобасын қарау кестесінен неліктен ауытқығанын түсіндіріп, заң қашан қабылданғанда жауап берді.