«Қазақстан неге БРИКС-ке қосылуға асықпайды»: Саясаттанушының пікірі

23-24 қазан күндері Қазан қаласында БРИКС саммиті өтеді. Оған президент Қасым-Жомарт Тоқаев шақырылды. Саясаттанушы Ғазиз Әбішев Orda.kz-ке берген пікірінде Қазақстанның бұл ұйымға кіруді жоспарламайтыны туралы ойын айтты.

Саммитке БРИКС-ке мүше елдердің басшылары, сондай-ақ ұйымға қосылғалы жатқан мемлекеттердің және бақылаушы елдердің өкілдері қатысады. Әбішевтің пікірінше, Қазақстан жақын арада БРИКС-ке мүше бола қоюы екіталай. Өйткені бұған аса қажеттілік жоқ. Ел Ресеймен тығыз қарым-қатынастарды ТМД, ҰҚШҰ және ЕАЭО сияқты басқа ұйымдар арқылы-ақ қолдап отыр.

Сонымен қатар сарапшы атап өткендей, Қазақстан Қытаймен де экономикалық салада «Бір белдеу, бір жол» бастамасы арқылы, сондай-ақ қорғаныс және қауіпсіздік мәселелерінде байланыстар орнатқан. Сондай-ақ Қазақстан БРИКС-ке мүше елдер — Ресей, Қытай, Үндістан және Иранмен Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) аясында ынтымақтасып келеді.

Әбішевтің айтуынша, БРИКС көбінесе батыс елдеріне қарсы ұйым ретінде көрінеді. Егер қосылып жатсақ, бұл Қазақстанның бейтарап саясатына күмән келтіруі мүмкін.

«BRICS белгілі бір дәрежеде ұжымдық жағынан Батысқа қарсы ұйым ретінде қарастырылады. Шығыс блогының «қырағы» жақтастарының қарсыласу риторикасында дәлел ретінде пайдаланылады. Осы мағынада, Қазақстанның қосылуы оның бейбіт көпвекторлы саясатына қатысты қосымша сұрақтар туындатуы мүмкін, бірақ бұл саясатты дипломатиялық капиталға айналдыруға болар еді» деп сарапшы өзінің Telegram арнасында ой қозғайды.

Сонымен бірге Қазақстан БҰҰ-ны халықаралық мәселелерді шешудің негізгі алаңы ретінде қолдайды және осы позицияға қайшы келуі мүмкін жобаларға назар аударғысы келмейді.

«Қазақстанда BRICS-ке ешқандай дұшпандық көзқарас жоқ, керісінше жақсы көзқараста. Бірақ бұл ұйымға кіру әлемдік жүйелерге балама жобаларды қалыптастыруға белсенді қатысуды немесе олардың дамуына кедергі болуды білдіреді. Қазіргі кезеңде Қазақстан үшін бұл бағыттар қызығушылық тудырмайды», — деді Әбішев.

Бұған дейін ҚР президентінің баспасөз хатшысы Берік Уәли Tengrinews-ке Қазақстан БРИКС-ке кіруге ұсыныс түскенін, бірақ жақын арада өтініш беруді жоспарланбағанын хабарлаған. Президент 24 қазан күні саммитте «аутрич» форматында сөз сөйлейді.

Дегенмен, 2023 жылдың тамызында Йоханнесбургте өткен БРИКС саммитінде Тоқаев Қазақстанның бұл ұйымға кіргісі келетінін ашық білдірген болатын.

Осы жылдың тамыз айының соңында Әзірбайжан БРИКС-ке мүше болуға өтініш берді. Ал қыркүйек айының басында Түркия да өтініш жолдады.